Problemem kas jest topniejąca baza członków, do czego przyczyniają się demografia i program „Rodzina 500 plus”. Upadłe mają 3 mld zł deficytu
Niespełna połowie spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych udało się w 2018 r. wypracować wynik lepszy niż rok wcześniej – wynika z analizy sprawozdań finansowych kas przeprowadzonej przez DGP. Jeszcze mniejszy odsetek SKOK-ów (11 na 28 objętych analizą) zdołał powiększyć przychody. Takie są efekty zmniejszania skali działania przez sektor. Ta tendencja utrzymuje się, odkąd w 2012 r. te instytucje finansowe znalazły się pod pieczą Komisji Nadzoru Finansowego. Jej wyrazem jest wypadanie z rynku najsłabszych podmiotów (w stosunku do 11 kas sądy ogłosiły upadłość, kilka zostało przejętych przez banki, były też przypadki łączenia się pomiędzy kasami) i kurczenie się biznesu funkcjonujących SKOK-ów.
Wzrostem aktywów w ub.r. może się pochwalić tylko siedem kas (w dwóch przypadkach zbiegło się to z dokonanymi przejęciami). Przyrost wartości pożyczek, najważniejszego źródła przychodów, miał miejsce w 16 kasach, ale wzrost wartości depozytów – już tylko w dziewięciu. Duża część podmiotów w swoich sprawozdaniach rocznych narzeka na zmniejszającą się liczbę członków. Tu wypada wyjaśnić, że aby korzystać z usług SKOK, trzeba wykupić udziały członkowskie.
„Rozpoczęty w 2012 r. proces restrukturyzacji sektora SKOK w bieżącym roku w wyniku zmian w kierownictwie KNF uległ spowolnieniu. (…). Nie miało to jednak wpływu na zmianę wizerunku medialnego sektora SKOK. Poza nielicznymi deklaracjami polityków i prezesa KNF o ważnej roli kas w krajowym systemie finansowym w mediach pojawiały się jedynie doniesienia o kolejnych nieprawidłowościach w zarządzaniu ryzykiem kredytowym w poszczególnych SKOK” – informowała swoich członków Zachodniopomorska SKOK.
„Spadek liczby członków o 114 osób w roku 2018 wynika z naturalnych procesów demograficznych zachodzących w społeczeństwie i jest wynikiem stabilizacji bazy członkowskiej. (…) Zarząd poszukuje możliwości zwiększenia bazy członkowskiej przez propagowanie usług w grupach wiekowych poniżej 50 lat” – o demografii wspomina zarząd SKOK Blachnickiego z Zamościa.
W 2017 r. grupa SaltLux wykazała zysk sięgający 66 mln euro
A SKOK Małopolska wskazuje: „…funkcjonowanie rządowego programu 500 plus, które z jednej strony ograniczyło zapotrzebowanie na pożyczki niskokwotowe, a z drugiej w związku ze zjawiskiem rezygnacji z pracy kobiet pobierających ten zasiłek, w wyniku utraty zdolności kredytowej, kasa utraciła potencjalnych klientów”.
Nie wszystkie kasy muszą informować o kwotach wpłacanych i wypłacanych przez członków z funduszu udziałowego. 20, które to robią, odnotowało w ub.r. 4,6 mln zł wpłat i 6,8 mln zł wypłat.
Nasze zestawienie nie uwzględnia wyników SKOK Jaworzno, który na początku roku został przyłączony do Alior Banku. Zgodnie z informacją KNF, na koniec listopada ub.r. ta kasa miała aktywa na poziomie niemal 284 mln zł i prawie 60 mln zł ujemnych funduszy własnych.
DGP przyjrzał się też sytuacji tych kas, w stosunku do których ogłoszono upadłość. Ich aktywa w końcu ub.r. przekraczały 800 mln zł. Ale miały też niemal 3,2 mld zł ujemnych funduszy własnych. Ta kwota pokazuje rzeczywisty „rachunek” za restrukturyzację sektora SKOK-ów. Wartość środków gwarantowanych w upadłych kasach, które pokrył Bankowy Fundusz Gwarancyjny, to ok. 5 mld zł. Warunkiem jest zwrot całości pozostających w bilansach pożyczek oraz spieniężenie innych aktywów i przekazanie tych środków BFG. „Rachunek” będzie wyższy ze względu na dotacje, jakich udziela fundusz na przejmowanie kas będących w trudnej sytuacji. Mają one pokryć dziedziczone przez nabywców straty.
Zanim nadzorcą dla SKOK-ów stała się KNF, tę funkcję pełniła Kasa Krajowa. Nadal jest to centralna instytucja systemu, która ma wspomagać działalność kas – m.in. udzielać wsparcia tym, które nie spełniają wymogów nadzorczych. W ub.r. w ramach tzw. pomocy stabilizacyjnej Krajowa SKOK objęła w szeregowych kasach udziały nadobowiązkowe o wartości 2,4 mln zł, także obligacje podporządkowane największego podmiotu w sektorze – kasy im. F. Stefczyka o wartości 70 mln zł. Przychody ogółem Krajowej SKOK spadły w ub.r. o ponad 30 mln zł, do 83,9 mln zł, a zysk o 10 mln zł, do 6,6 mln zł.
Wokół kas – chodzi głównie o „Krajówkę” i „Stefczyka” – została zbudowana sieć spółek, nie tylko finansowych. Bezpośrednim właścicielem udziałów w dużej części z nich jest luksemburska spółka SaltLux Holding. W ub.r. miała ona 6,2 mln euro jednostkowego zysku netto. Sprawozdania skonsolidowanego (obejmującego wyniki polskich spółek zależnych) za ub.r. jeszcze nie opublikowała. W 2017 r. grupa SaltLux wykazała zysk sięgający niemal 66 mln euro, czyli 280 mln zł.
Wyniki spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w 2018 r.
Kasa Siedziba aktywa należności depozyty* fundusze własne współczynnik wypłacalnośći przychody** wyniki netto
w złotych roczna zmiana (proc.) w złotych roczna zmiana (proc.) w złotych roczna zmiana (proc.) w złotych roczna zmiana (proc.) proc. w złotych roczna zmiana (proc.) w złotych roczna zmiana (proc.)
KASY DZIAŁAJĄCE
SKOK im. Franciszka Stefczyka pomorskie 6 776 789 809 -2,5 5 813 965 960 2,9 6 413 809 686 -2,2 296 542 287 -6,5 4,4 231 219 053 - 75 677 222 21,3
SKOK im. Z. Chmielewskiego lubelskie 973 214 260 -7,1 656 195 017 -8,2 942 642 910 -6,7 21 889 022 -8,4 3,2 49 761 389 4,1 3 179 456 242,5
SKOK im. Unii Lubelskiej w Lublinie lubelskie 214 193 040 0,2 173 958 153 1,2 207 970 705 1,2 1 856 304 -38,5 5,1 15 338 391 -4,9 75 007 150,6
Zachodniopomorska SKOK zachodniopomorskie 133 322 566 4,3 111 006 573 5,4 114 151 664 4,0 16 638 375 6,1 11,7 11 633 075 -6,4 1 012 438 -46,7
SKOK "Centrum" śląskie 114 539 896 -10,9 97 622 148 -4,2 104 990 886 -9,7 5 271 834 -16,6 5,3 9 635 604 -10,0 88 050 -
SKOK Ziemi Rybnickiej Śląskie 105 940 498 -3,9 86 893 033 6,2 99 528 958 -2,8 2 100 912 -43,5 6,0 11 208 650 -1,9 561 292 9,3
Krakowska SKOK małopolskie 103 095 202 0,0 91 843 496 1,5 97 892 810 0,1 4 362 432 -1,9 5,7 6 091 488 -3,1 54 245 -74,9
SKOK im. Eugeniusza Kwiatkowskiego małopolskie 91 470 393 -2,7 58 704 331 14,9 83 718 612 -2,6 5 485 046 -5,8 8,8 5 787 183 -12,4 17 214 -77,1
SKOK "Śląsk" śląskie 90 930 667 -4,6 79 692 495 0,9 80 025 925 -5,4 8 570 059 12,3 9,6 10 186 309 -2,7 415 018 -39,0
SKOK Kozienice mazowieckie 89 210 505 2,9 54 540 926 3,1 81 202 820 1,0 5 840 857 31,7 13,3 5 443 980 6,9 162 470 269,1
SKOK "Boże Dary" śląskie 87 656 120 0,0 62 064 350 1,5 70 535 167 -1,9 15 520 731 8,9 21,8 7 423 635 4,0 1 076 492 -26,8
SKOK "Wisła" lubelskie 82 777 615 10,9 59 997 106 -5,2 76 474 666 11,6 4 557 415 6,0 10,1 5 590 168 -0,3 47 763 -90,5
SKOK Świdnik lubelskie 78 796 579 -3,0 59 723 511 -6,3 74 633 373 -3,3 3 026 136 5,4 8,8 3 456 001 19,4 243 126 85,2
SKOK im. Powstańców Śląskich opolskie 60 184 892 -12,7 55 028 903 -12,9 57 305 048 -12,2 2 015 759 -23,6 5,3 5 230 123 -10,9 -296 017 91,3
SKOK Szopienice śląskie 49 031 710 -1,9 46 162 946 -0,2 43 246 044 -3,8 4 100 711 13,4 11,7 4 243 118 6,6 475 938 93,3
SKOK im. Stanisława Adamskiego kujawsko-pomorskie 40 761 537 -14,6 23 541 031 -21,5 39 068 768 -7,9 587 994 -83,1 11,8 3 661 305 -15,8 -1 796 094 -
SKOK "Poznaniak" wielkopolskie 38 063 118 2,8 28 916 690 -3,7 30 321 046 3,2 6 566 923 2,4 20,3 2 945 519 -5,0 198 451 -23,2
Regionalna SKOK im. Św. Brata Alberta warmińsko-mazurskie 36 156 922 -3,0 33 192 651 -0,8 33 632 640 -3,3 1 829 366 1,2 6,3 2 842 396 13,9 8 394 -96,6
SKOK im. ks. Franciszka Blachnickiego lubelskie 34 729 866 -3,9 32 609 947 0,2 31 872 702 -3,6 2 380 712 0,0 7,4 2 555 110 -13,0 31 268 28,5
SKOK Małopolska podkarpackie 21 520 739 -5,1 16 420 000 2,6 21 296 152 -4,1 12 013 -94,4 0,9 1 523 981 -7,1 -211 107 -53,6
Rzeszowska SKOK im. bpa J.S Pelczara podkarpackie 20 914 492 -4,8 16 325 728 -9,9 19 837 167 -4,0 789 156 -28,2 5,5 1 129 687 -6,7 -200 280 -
SKOK im Królowej Jadwigi*** małopolskie 19 182 492 -20,6 13 973 223 -15,1 18 851 033 -18,5 -356 280 -299,6 4,1 1 560 572 18,7 -874 789 11,1
SKOK "Beskidy" śląskie 17 491 939 -5,6 15 448 740 21,3 16 359 423 -5,7 887 785 -6,5 6,9 1 630 501 -12,3 10 410 -89,0
SKOK w Kostrzynie nad Odrą lubuskie 10 964 704 -8,2 9 912 752 13,3 9 498 778 -10,0 1 403 847 7,9 15,1 569 951 32,0 107 435 172,9
SKOK przy "Dezamet" SA w Nowej Dębie podkarpackie 10 304 295 3,6 9 960 750 4,1 9 241 847 3,9 904 359 4,0 9,5 507 368 3,5 39 898 9,5
Międzyzakładowa SKOK w HPR Dąbr. Górnicza śląskie 6 904 708 -2,7 3 985 355 8,9 6 116 814 -3,0 708 660 1,0 13,3 314 288 -3,3 14 849 -57,5
SKOK przy ZWCH "Stilon" S.A. w Gorz. Wlkp. lubuskie 2 361 167 0,9 1 986 075 2,7 2 050 581 1,4 287 815 0,9 16,6 200 936 14,0 15 208 57,2
SKOK „Świętokrzyska”**** świętokrzyskie 863 905 0,0 829 063 -0,4 838 131 10,8 19 270 40,1 3,4 21 813 -10,7 -59 969 140,6
KASY W UPADŁOŚCI
SKOK w Wołominie w upadłości likwidacyjnej mazowieckie 304 256 809 39,8 90 981 949 844,4 120 221 805 0,0 -2 073 735 849 -4,0 - 234 631 051 -7,4 3 477 246 -69,2
Twoja SKOK w upadłości opolskie 112 529 452 7,9 112 472 600 8,0 -100,0 -57 353 014 -13,7 - 9 079 130 -8,7 3 539 749 -
Wielkopolska SKOK w upadłości wielkopolskie 84 827 126 -58,2 45 067 652 -43,3 1 741 352 -13,5 -87 557 073 -6,3 - 10 454 456 -20,8 -3 352 744 -121,7
SKOK "NIKE" w upadłości mazowieckie 81 680 310 -1,6 38 880 197 -27,1 114 331 622 0,1 -35 018 288 1,1 - 5 920 660 25,0 -295 446 -95,4
SKOK "Wybrzeże" w upadłości pomorskie 68 015 381 0,6 21 377 551 -28,6 10 205 -88,4 -55 035 422 -3,4 - 5 366 336 854,0 1 545 466 1195,1
SKOK Wspólnota w upadłości likwidacyjnej pomorskie 57 738 051 -21,3 43 811 866 -33,5 42 366 327 0,0 -483 069 740 -1,1 - 14 701 479 -42,5 5 202 150 -75,5
SKOK KUJAWIAK w upadłości kujawsko-pomorskie 36 669 174 -52,2 10 233 041 -71,9 69 870 1,0 -115 782 993 -1,7 - 3 947 146 -30,8 4 030 302 -
SKOK "Jowisz" w upadłości śląskie 26 585 793 -54,7 22 034 022 -59,9 3 366 -0,2 -24 326 720 -11,3 - 4 415 465 -10,9 2 473 124 354,4
SKOK "Polska" w upadłości mazowieckie 24 141 551 -67,0 16 514 167 -25,9 5 191 759 12,8 -138 667 891 0,3 - 4 328 284 -48,2 -1 836 966 -
SKOK "Skarbiec" w upadłości śląskie 19 693 199 -52,7 10 039 558 -68,0 332 4,6 -53 725 340 -5,4 - 2 884 186 -17,3 1 766 896 -
SKOK "Arka" w upadłości śląskie 19 119 943 -70,5 6 490 348 -43,5 -100,0 -32 513 485 -2,5 - 6 559 179 14,0 1 424 046 224,7
*zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy, w tym zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu i zobowiązania finansowe wyceniane według skorygowanej ceny nabycia; **wynik działalności kasy; ***w czerwcu połączona ze SKOK im. E. Kwiatkowskiego; ****w maju połączona ze SKOK Kozienice źródło: sprawozdania kas