Papierosy są zdecydowanie najpopularniejszą formą używania tytoniu na świecie. I wynika to nie tylko z powodu sposobu, w jaki dostarczają nikotynę, który jest szybki i kontrolowany przez palącego, lecz również z powodu smaku oraz rytuałów związanych z samym paleniem. W związku z tym wyprodukowanie alternatywy, bezpieczniejszej dla zdrowia, z której palacze będą chcieli korzystać, jest dużym wyzwaniem.
Dowody świadczą o tym, że niektóre produkty z tytoniu bezdymnego o obniżonej zawartości substancji toksycznych, takie jak popularny w Szwecji snus, wiążą się z o wiele niższym ryzykiem niż palenie papierosów. Duża popularność snusu wśród Szwedów jest postrzegana jako istotna przyczyna tego, że w Szwecji występuje najniższy odsetek chorób związanych z paleniem u mężczyzn wśród wszystkich porównywalnych krajów rozwiniętych. Jednakże w wielu częściach świata sprzedaż snusu jest obecnie zabroniona, zaś poza krajami mającymi długą tradycję doustnego zażywania tytoniu palacze zazwyczaj nie lubią tej jego postaci i preferują papierosy.
Alternatywne produkty nikotynowe z pewnością są niezwykle obiecujące, lecz bardzo istotne jest także poszukiwanie innych sposobów obniżania ryzyka związanego z używaniem tradycyjnych wyrobów tytoniowych. Cel w tym zakresie obrał sobie koncern British American Tobacco.

Inwestycje w badania
Jak deklaruje, opracował już nowe technologie mające na celu zredukowanie zawartości pewnych substancji toksycznych w dymie. Teraz testuje je w prototypach nowych papierosów. Bada też ich potencjał w zakresie zmniejszania ekspozycji na substancje toksyczne i ostatecznie w zakresie ograniczania ryzyka dla zdrowia.
Jak wyjaśnia firma, wiele z tych badań jest prowadzonych w laboratoriach. Obejmują one testy z wykorzystaniem modeli chorób in vitro oraz obliczeniowe modele technologiczne umożliwiające określenie, które substancje toksyczne są najważniejsze oraz o ile trzeba obniżyć ich zawartość, aby zmniejszyć zagrożenie dla zdrowia.
Jak tłumaczy firma, badania te wspierają jej strategię. Jednak kluczowe dowody odnoszące się do możliwej redukcji narażenia oraz ryzyka pochodzą z badań klinicznych prowadzonych w grupach palaczy.
Pierwsze badanie kliniczne przeprowadzone przez firmę wykazało, że palacze, którzy zaczęli palić prototypy papierosów o obniżonej zawartości substancji toksycznych, byli mniej narażeni na kontakt z określonymi substancjami toksycznymi obecnymi w dymie niż osoby palące konwencjonalne papierosy. Firma przyznaje jednak, że nie zdołała jeszcze określić, czy zmniejszone narażenie będzie oznaczać również redukcję ryzyka. W 2012 roku BAT zakończył fazę kliniczną dłuższego badania mającego na celu pomiary biomarkerów efektów biologicznych, które mogłyby wskazywać na zachodzące w organizmie zmiany związane z chorobami. Wstępne jego wyniki zostały zaprezentowane podczas wspólnego spotkania Risk Communication Advisory Committee i Tobacco Products Scientific Advisory Committee amerykańskiej agencji Food and Drug Administration. Pełne wnioski zostały natomiast przekazane do publikacji w czasopismach naukowych pod koniec 2013 roku.

Konieczne regulacje
Firma nie ustaje w poszukiwaniu bezpiecznych dla zdrowia użytkowników produktów. Dlatego celem jej badań jest też poszukiwanie możliwości rozwoju innych innowacyjnych wyrobów tytoniowych, takich jak urządzenia przypominające papierosy, ale opierające się na podgrzewaniu tytoniu, a nie na procesie spalania. Produkty takie lekko podgrzewają tytoń zamiast go spalać, co może potencjalnie powodować mniejsze narażenie użytkownika na działanie substancji toksycznych.
Opracowywanie wyrobów tytoniowych o obniżonej szkodliwości nie będzie miało wystarczającego znaczenia, jeśli informacje na temat różnych profilów ryzyka nie będą docierały do konsumentów, umożliwiając im dokonanie świadomego wyboru. Aby to zagwarantować, konieczne jest uzgodnienie opartych na podstawach naukowych ram regulacyjnych dla oceny tych produktów. Wyzwaniem jest również zgromadzenie odpowiedniej ilości dowodów naukowych, aby można było na nich oprzeć przepisy i informacje dla konsumentów.
Dotychczas jedynym organem regulacyjnym, który podjął to wyzwanie, jest amerykańska agencja Food and Drug Administration, która odpowiada za regulacje dotyczące wyrobów tytoniowych w USA, włącza-jąc ocenę wniosków zawierających propozycje „wyrobów tytoniowych o zmodyfikowanym ryzyku”.

W 2012 roku zapowiedziano inicjatywę finansowania, realizowaną wspólnie przez FDA i Narodowe Instytuty Zdrowia Stanów Zjednoczonych, skupiającą się na znajdowaniu dowodów naukowych wspierających regulacje, w tym na charakterystyce wyrobów tytoniowych o zmodyfikowanym ryzyku. BAT uważa, że tego typu podejście oparte na współpracy jest krokiem naprzód. Dlatego współpracuje z kilkoma part-nerami naukowymi nad składaniem wniosków.

Współpraca z naukowcami
Firma zdaje sobie jednak sprawę, że aby osiągnąć cel, jakim jest zaoferowanie mniej szkodliwych alternatywnych produktów tytoniowych i nikotynowych, których konsumenci naprawdę będą chcieli używać, musi zrealizować jeszcze wiele działań badawczych i rozwojowych. Takie zresztą ma plany na przyszłość. W perspektywie krótkoterminowej natomiast poprzez firmę Nicoventures będzie nadal budować portfolio produktów nikotynowych nowej generacji, włączając dalszy rozwój elektronicznych papierosów oraz opracowywanie innych innowacyjnych produktów umożliwiających wdychanie nikotyny.
Zatem ściślejsza współpraca pomiędzy przemysłem tytoniowym, środowiskiem akademickim i centrami badawczymi zajmującymi się tytoniem jest kluczowa dla ustanowienia opartych na badaniach naukowych ram regulacyjnych umożliwiających ocenę nowych produktów. Gdy jednak już powstaną, trzeba pamiętać o zapewnieniu konsumentom wyboru spośród różnych produktów w oparciu o ich profil ryzyka.

Dlaczego palenie jest tak szkodliwe?
• Konwencjonalne papierosy są wykonane niemal w całości z tytoniu, który podczas spalania wytwarza dym.
• Ekspozycja na działanie substancji toksycznych poprzez wdychanie tego dymu jest przyczyną przytłaczającej większości chorób związanych z paleniem.
• Tytoń jest rośliną i jego spalanie, tak jak spalanie każdego innego materiału roślinnego, powoduje przemianę tysięcy rozmaitych związków roślinnych w innego rodzaju związki, z których cześć jest toksyczna.
• Skumulowane efekty narażenia na działanie tych substancji toksycznych prowadzą do pojawienia się chorób związanych z paleniem, więc te osoby, które wypalają więcej papierosów dziennie przez długi okres, są narażone na większe ryzyko wystąpienia takiej choroby.

Małgorzata Biernacka

Ten artykuł pochodzi z dodatku Raport: Zbliżenie na redukcję szkodliwości produktów tytoniowych... Dlaczego to ma znaczenie?

Wszystkie artykuły i wypowiedzi:
Firmy tytoniowe powinny mieć udział w redukcji szkodliwości produktów tytoniowych
E-papierosy mniej szkodliwą alternatywą dla tradycyjnych papierosów
Przybywa innowacji na rynku tytoniowym
Polityka redukcji szkodliwości tytoniu
Wypowiedź Kingsley Wheaton: Produkty nikotynowe pod nadzorem
Wypowiedź Dr Richarda Tubb'a: Badania naukowe to podstawa
Trzy pytania do dr. Davida O’Reilly’ego, dyrektora ds. naukowych Grupy British American Tobacco
Wypowiedź Dr Delona Human'a,: Zapobiec setkom milionów zgonów