Opłata prolongacyjna

Złożenie przez płatnika składek wniosku o rozłożenie zaległych składek na raty oraz jego pozytywne rozpatrzenie powoduje, że nie są naliczane odsetki za zwłokę, lecz począwszy od następnego dnia po dniu złożeniu wniosku (dacie wpływu do ZUS), naliczana jest opłata prolongacyjna. Wynosi ona 50 proc. stawki odsetek za zwłokę, a zatem koszty obsługi zadłużenia po udzieleniu ulgi są zdecydowanie niższe. Wyjaśnić trzeba, że w przypadku rozłożenia na raty zaległości z tytułu składek opłata jest obliczana od każdej raty przypadającej do zapłaty.

Opłata prolongacyjna jest także naliczana, jak wyżej zaznaczono, gdy ZUS odroczy termin płatności składek.

Od zasady naliczania opłaty prolongacyjnej w każdym przypadku udzielenia ulgi jest wyjątek. Nie oblicza się jej, gdy przyczyną powstania zaległości były klęska żywiołowa lub wypadek losowy. ZUS może odstąpić od obliczenia opłaty, gdy udzielenie ulgi następuje w związku z postępowaniem układowym albo na podstawie odrębnych ustaw.

Wysokość opłaty prolongacyjnej oblicza się przy zastosowaniu stawki opłaty prolongacyjnej obowiązującej w dniu zawarcia umowy o ratalnej spłacie lub odroczeniu terminu płatności. Jest ona naliczana za okres od dnia następnego po dniu wniesienia wniosku o ulgę do dnia upływu odroczonego terminu płatności należności z tytułu składek albo terminu zapłaty poszczególnych rat zaległych należności z tytułu składek. Opłata doliczana jest do rat układu i regulowana jest w terminach płatności rozłożonych na raty zaległości lub zapłaty odroczonych należności.

Podkreślić trzeba, że wysokość opłaty prolongacyjnej jest stała. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy kondycja finansowa płatnika ulegnie znacznej poprawie i ureguluje zaległe albo odroczone należności wcześniej, niż wynika to z umowy o udzielenie ulgi, będzie musiał zapłacić całą kwotę opłaty prolongacyjnej. Zatem nie ma uzasadnienia ekonomicznego do wcześniejszej spłaty należności objętych ulgą.

W przypadku odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek lub rozłożenia na raty spłaty zaległych składek, terminem płatności jest dzień, w którym, zgodnie z umową, powinna nastąpić zapłata odroczonych należności lub poszczególnych rat. O terminowym realizowaniu tego obowiązku rozstrzyga data obciążenia rachunku bankowego płatnika. Konsekwencją niedotrzymania tego terminu jest restytucja ustawowego terminu płatności składek, a więc terminu sprzed podjęcia decyzji o odroczeniu płatności należności z tytułu składek lub rozłożeniu spłaty zaległych należności na raty, to jest terminu przewidzianego w przepisach art. 47 ust. 1 ustawy systemowej (por. wyrok NSA z 16 listopada 2004 r., I SA/Ka 550/99, LEX nr 45542). W przedstawionej sytuacji nie jest naliczana opłata prolongacyjna, lecz odsetki za zwłokę począwszy od pierwotnego terminu płatności należności.

Wniosek o udzielenie ulgi należy złożyć w oddziale lub inspektoracie ZUS prowadzącym rozliczenia płatnika. Nie jest wymagana szczególna forma tego wniosku. Płatnik może skorzystać z wniosków opracowanych przez ZUS. Jeśli pisze go sam, powinien on określać wnioskodawcę, jego NIP, adres, żądanie.

Mimo iż ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie nakłada na płatnika obowiązku załączenia do wniosku dodatkowych dokumentów, jest to konieczne. ZUS podejmuje bowiem decyzję o udzieleniu ulgi uwzględniając m.in. możliwości płatnicze dłużnika. Rozpatrując na przykład wniosek o rozłożenie zaległych składek na raty, musi ustalić wysokość miesięcznych rat w powiązaniu z uzyskiwanymi przez płatnika dochodami, a w przypadku osób fizycznych musi uwzględnić ich sytuację rodzinną.

Zakres dokumentów, które należy dołączyć do wniosku, zależy zatem od rodzaju prowadzonej działalności, jej formy oraz ewidencji finansowej. Na wezwanie ZUS płatnik ma obowiązek przedstawić dodatkowe dokumenty niezbędne do oceny jego możliwości płatniczych. Oprócz tych dokumentów każdy płatnik zobowiązany jest przedłożyć informację o wartości otrzymanej pomocy publicznej oraz plan restrukturyzacyjny - gdy przeznaczeniem pomocy wnioskowanej przez przedsiębiorcę jest restrukturyzacja. Obowiązki załączenia tych dokumentów wynikają m.in. z art. 13 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

Zawarcie umowy

Odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy. Wyjaśnić trzeba, że skorzystanie z tych ulg może stanowić pomoc publiczną. Jeżeli ulga będzie stanowiła pomoc indywidualną lub pomoc indywidualną na restrukturyzację, to wymagane jest jej notyfikowanie przez Komisję Europejską i otrzymanie pozytywnej opinii o dopuszczalności tej formy pomocy.

Przedawnienie należności objętych ulgą

Udzielenie ulgi w postaci odroczenia terminu płatności czy rozłożenia zaległości na raty ma wpływ na bieg terminu przedawnienia. Bieg tego terminu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy dotyczącej udzielenia ulgi do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty.

Z powyższego wynika, że gdy płatnik otrzymał ulgę w postaci rozłożenia zaległości z tytułu składek na raty na okres czterech lat, a po upływie dwóch lat zaprzestał realizowania układu, to termin przedawnienia nie biegnie w okresie, w którym układ był realizowany. Termin przedawnienia niespłaconych należności upłynie po 12 latach od daty wymagalności zaległych składek.

PRZYKŁAD: KOSZT ODROCZENIA TERMINU PŁATNOŚCI SKŁADEK

Płatnik zwrócił się o odroczenie terminu płatności składek w wysokości 47 823 zł należnych za listopad 2008 r. o 30 dni. Jeśli ZUS wyrazi zgodę na odroczenie, do kwoty należnych składek trzeba będzie doliczyć opłatę prolongacyjną w wysokości:

W odroczonym terminie płatnik będzie musiał zapłacić 48 118 zł (47 823 zł + 295).

PRZYKŁAD: SKUTKI NIETERMINOWEGO OPŁACENIA ODROCZONYCH SKŁADEK

Piotr M. wystąpił o odroczenie terminu opłacenia składek za wrzesień 2008 r. o dwa miesiące do 10 grudnia 2008 r. ZUS pozytywnie rozpatrzył jego prośbę i została zawarta umowa, w której ustalono także wysokość opłaty prolongacyjnej. Przez pomyłkę składki zostały zapłacone dopiero 12 grudnia 2008 r. Opóźnienie w opłaceniu składek sprawia, że umowa o odroczenie terminu płatności składek przestała obowiązywać. Zatem płatnik zamiast opłaty prolongacyjnej musi zapłacić odsetki za zwłokę za cały okres odroczenia, czyli od 11 października 2008 r.

PRZYKŁAD: ZASADY OBLICZANIA RAT PO UDZIELENIU ULGI

10 października 2008 r. płatnik wystąpił do ZUS o rozłożenie zaległych składek na dwie raty. Kwota zaległych składek za sierpień 2008 r. wynosi 1,5 tys. zł. Składki powinny być opłacone do 15 września 2008 r. W umowie płatnika z ZUS ustalono termin płatności rat na 15 listopada 2008 r. i 15 grudnia 2008 r. Z umowy wynika, że raty wynoszą po 750 zł. Do raty należy doliczyć odsetki za zwłokę i opłatę prolongacyjną.

Pierwszą ratę należy opłacić w wysokości 764 zł (750 zł + 8 zł + 6 zł). Kwota ta wynika z następujących obliczeń:

• odsetki za zwłokę od 16 września 2008 r. do 10 października 2008 r. wyniosły:

• opłata prolongacyjna naliczona do pierwszej raty wynosi:

36 - to liczba dni od dnia następnego po dniu wpływu wniosku do organu do dnia płatności danej raty włącznie.

Termin płatności pierwszej raty upływa 15 listopada - w sobotę. Gdy ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, to za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Dlatego też nawet gdy płatnik opłacił ratę 17 listopada 2008 r., termin płatności został zachowany.

Drugą ratę należy opłacić w wysokości 768 zł (750 zł + 8 zł + 10 zł). Kwota ta wynika z następujących obliczeń:

• odsetki za zwłokę od 16 września 2008 r. do 10 października 2008 r. wynoszą:

• opłata prolongacyjna naliczona do drugiej raty wynosi:

66 - to liczba dni od 11 października 2008 r. do terminu płatności drugiej raty, czyli 15 grudnia 2008 r.

PRZYKŁAD: BIEG TERMINU PRZEDAWNIENIA

Płatnik złożył w ZUS 9 września 2008 r. wniosek o odroczenie terminu płatności składek za sierpień 2008 r. płatnych do 15 września 2008 r. o cztery miesiące, tj. do 15 stycznia 2008 r. ZUS odroczył termin płatności. Jeśli płatnik nie opłaci składek w odroczonym terminie płatności, bieg dziesięcioletniego terminu przedawnienia rozpocznie się 16 stycznia 2008 r., czyli od następnego dnia po upływie odroczonego terminu płatności.

Podstawa prawna

Art. 29, 30, 36a, 84 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Art. 14a ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 z późn. zm).

Ustawa z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 141, poz. 888).

Art. 57 ustawy z 29 sierpnia - 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Art. 7 i 13 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 59, poz. 404 z poźn. zm.).

Rozporządzenie ministra finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz.U. nr 165, poz. 1373).