Szymański: Klienci firm doradztwa finansowego bez wsparcia

Przekonała się o   tym kobieta, która zawarła kilka umów ubezpieczenia z   ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Przeświadczona, że zawarte umowy umożliwiają zakończenie inwestycji po 5 latach , zwróciła się po upływie takiego czasu do firmy doradztwa finansowego, która pośredniczyła w   ich zawarciu, z   prośbą o   informacje dotyczące stanu rachunku i   wysokości świadczenia wykupu. Dowiedziała się wówczas, że wartość środków na rachunku uległa istotnemu obniżeniu (o   połowę) oraz że w   przypadku woli rozwiązania umowy z   tak obniżonej wartości ubezpieczyciel potrąci jeszcze opłatę likwidacyjną (ok. 80 proc. aktywów).

Nieznane pozostały przy tym przyczyny utraty wartości wpłaconych kwot: nie miały one swego źródła ani w   notowaniach indeksu, na podstawie  któr ego wyceniano jednostki ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego, ani w   ogólnej sytuacji na rynkach kapitałowych.

Klientka miała więc pretensje do dwóch podmiotów – do ubezpieczyciela, który w   swoim wzorcu mi ał postanowienia niedozwolone przewidujące opłatę likwidacyjną, oraz do firmy doradztwa finansowego, która – w   ocenie konsumentki – stosowała wobec klientów nieuczciwe praktyki rynkowe. Miały one polegać z   jednej strony na zapewnianiu o   takich cechach produktu, których ten nie posiadał, z   drugiej zaś na nieinformowaniu o   istotnych właściwościach, które posiadał. Konsumentka zwróciła się więc do rzecznika finansowego, by ten przeprowadził postępowanie zmierzające do pozasądowego rozwiązania jej sporu z   firmą doradztwa finansowego.

Tego rodzaju postępowanie zostało usankcjonowane w   ustawie o   rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i   o  Rzeczniku Finansowym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1348). Miało ono służyć – podobnie jak cała ustawa – wzmocnieniu rzecznika ubezpieczonych i   poszerzeniu zakresu jego zainteresowania również o   sprawy spoza sektora ubezpieczeniowego. W   ślad za nowymi kompetencjami zmieniła się też nazwa organu: instytucja zmieniła nazwę na Rzecznika Finansowego.

W   tej jednak sprawie organ ten pozostawił wniosek konsumentki bez rozpoznania. Stwierdził, że wskazana we wniosku firma doradztwa finansowego (bodaj największa w   branży) nie jest podmiotem rynku finansowego w   rozumieniu art. 2 pkt 3 ustaw y,  że wobec tego nie może być stroną postępowania przed rzecznikiem finansowym.

Konsekwencje takiej oceny są dwie. Pierwsza, oczywista: klient takiej firmy nie będzie mógł w   trybie przewidzianym przez ustawę skorzystać z   pomocy instytucji dysponującej odpowiednimi fachowcami w   rozwiązaniu sporu z   firmą, która pośredniczy w   zawieraniu umów o   charakterze finansowym. Nie będzie mógł też uzyskać opinii rzecznika finansowego co do zasadności swoich roszczeń, jeśli spór nie zakończy się porozumieniem. Druga, mniej oczywista, a   bardziej doniosła – dotyczy skutków braku odpowiedzi na reklamacje. W   ustawie przewidziano bowiem narzędzie dyscyplinujące podmioty rynku finansowego: wprowadzono sankcję uznania reklamacji za uzasadnioną w   przypadku, gdy instytucja nie ustosunkowała się do niej w   terminie 30 dni (w   wyjątkowych wypadkach 60 dni).

W art. 2 omawianej ustawy wskazano katalog podmiotów, które uznawać należy za podmioty rynku finansowego. Wśród nich znalazła się również „instytucja finansowa”, definiowana poprzez odesłanie do ustawy – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z   2015 r. poz. 128 ze zm.). Ta z   kolei ustawa , wyjaśniając pojęcie instytucji finansowej , odsyła do art. 4 ust. 1 pkt 26 unijnego rozporządzenia nr 575/2013 w   sprawie wymogo´w ostroz˙nos´ciowych dla instytucji kredytowych i   firm inwestycyjnych. W   tym akcie znajdujemy więc opis, zgodnie z   którym „instytucja finansowa” to przedsiębiorstwo, którego podstawową działalnością jest nabywanie pakietów akcji lub wykonywanie co najmniej jednego spośród rodzajów działalności wymienionych w   pkt 2 – 12 i   pkt 15 załącznika do dyrektywy 2013/36/UE. Tu wreszcie, w   pkt 10 wskazano „pośrednictwo na rynku pieniężnym” jako działalność uzasadniającą uznanie określonego podmiotu za instytucję finansową.

Mając na uwadze zdekodowany wyżej zakres znaczeniowy pojęcia instytucji finansowej w   rozumieniu ustawy regulującej działalność rzecznika finansowego oraz to , że większość firm doradztwa finansowego (w   tym ta, której dotyczy niniejszy artykuł) wskazuje w   Krajowym Rejestrze Sądowym „pozostałe pośrednictwo na rynku pieniężnym” jako przedmiot swej przeważającej działalności – nie powinno budzić wątpliwości, że i   firmy doradztwa finansowego, które pośredniczyły w   zawieraniu umów z   bankami czy ubezpieczycielami , powinny znaleźć się w   obszarze zainteresowań rzecznika finansowego. O   ile organ ten nie zmieni stanowiska w   sprawie samodzielnie, zagadnienie to prędzej czy później stanie się przedmiotem oceny sądu powszechnego. Przede wszystkim z   uwagi na zdarzające się opóźnienia instytucji finansowych w   udzielaniu odpowiedzi klientom i   konieczność oceny skutków takich opóźnień.