Jak głosi traktat,  saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych musi być zrównoważone lub wykazywać nadwyżkę.

Ten wymóg jest spełniony, jeżeli roczne saldo strukturalne sektora instytucji rządowych i samorządowych odpowiada celowi średniookresowemu dla danego państwa, określonemu w zmienionym pakcie stabilności i wzrostu, przy czym dolny pułap deficytu strukturalnego wynosi 0,5 % produktu krajowego brutto w cenach rynkowych.
Każde państwo zapewnia szybkie dochodzenie do swojego celu średniookresowego.

Znacząca rola Komisji europejskiej przy ocenie spełnienia warunków deficytu

Ramy czasowe takiego zbliżenia zostaną przedstawione przez Komisję Europejską przy uwzględnieniu ryzyk dla stabilności gospodarczej danego państwa.

Postęp w kierunku osiągnięcia celu średniookresowego oraz jego przestrzeganie są oceniane zgodnie ze zmienionym paktem stabilności i wzrostu na podstawie oceny ogólnej, w której punktem odniesienia jest saldo strukturalne, w tym analizy wydatków po skorygowaniu o dyskrecjonalne działania po stronie dochodowej.

Kiedy można złamać zasady określające utrzymanie w ryzach deficytu

Jak glosi traktat, państwa mogą tymczasowo odejść od swojego odpowiedniego celu średniookresowego lub ścieżki dostosowawczej do niego jedynie w wyjątkowych okolicznościach, takich jak:

- w przypadku gdy dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w stosunku do produktu krajowego brutto w cenach rynkowych pozostaje wyraźnie poniżej 60 proc. i przy niskim ryzyku utraty długookresowej stabilności finansów publicznych.

- gdy dolny pułap celu średniookresowego może odpowiadać deficytowi strukturalnemu wynoszącemu najwyżej 1,0 proc. produktu krajowego brutto w cenach rynkowych.

Co się dzieje po przekroczeniu deficytu: trzeba wdrożyć mechanizm korygujący

W przypadku stwierdzenia znacznych odchyleń od celu średniookresowego lub ścieżki dostosowawczej prowadzącej do tego celu, zostaje automatycznie uruchomiony mechanizm korygujący. Mechanizm ten obejmuje zobowiązanie państwa do podjęcia środków mających na celu skorygowanie odchyleń w określonym czasie.

Mechanizm korygujący jest wprowadzany w oparciu o zasady określane przez Komisje Europejską

W umowie czytamy: „ Umawiające się Strony wprowadzają w życie na poziomie krajowym mechanizm korygujący, w oparciu o wspólne zasady, które przedstawi Komisja Europejska, dotyczące w szczególności charakteru, zakresu i harmonogramu działań naprawczych, jakie mają zostać podjęte.

Co ważne, umowa wyraźnie zaznacza, ze mechanizm korygujący nie może naruszać uprawnień parlamentów narodowych.

Gdy deficyt przekracza 60 proc. PKB, trzeba go zmniejszać rocznie o jedna dwudziestą

Pakt fiskalny jest tu jednoznaczny w przypadku przekroczenia 60-procentowego deficytu.: „Jeżeli dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w stosunku do jej produktu krajowego brutto przekracza wartość odniesienia wynoszącą 60 proc to umawiająca się Strona zmniejsza go w tempie wynoszącym średnio jedną dwudziestą rocznie.

Państwa opracowują i przekazują radzie UE i Komisji Europejskiej do zatwierdzenia i monitorowania programy ograniczania deficytu

Traktat określa rolę komisji Europejskiej przy monitorowaniu i wdrażaniu programów ograniczających deficyt. Organu UE maja tu kluczowe znaczenie., gdyż je zatwierdzają i monitorują.

Szczegółowy zapis mówi: „ Umawiająca się Strona objęta procedurą nadmiernego deficytu na mocy Traktatów stanowiących podstawę Unii Europejskiej wprowadza program partnerstwa budżetowego i gospodarczego zawierający szczegółowy opis reform strukturalnych, które muszą zostać przyjęte i wdrożone w celu zapewnienia skutecznej i trwałej korekty jej nadmiernego deficytu. Treść i formę takich programów określa prawo Unii Europejskiej.

Przekazywanie tych programów Radzie Unii Europejskiej i Komisji Europejskiej do zatwierdzenia oraz ich monitorowanie będzie się odbywać zgodnie z obowiązującymi procedurami nadzoru w ramach paktu stabilności i wzrostu.

Roczne plany budżetowe będą monitorowane przez Radę UE i KE

Ponadto wdrażanie programu partnerstwa budżetowego i gospodarczego oraz zgodnych z nim rocznych planów budżetowych będzie monitorowane przez Radę Unii Europejskiej i Komisję Europejską.

Państwa przedstawiają Radzie UE i KE plany emisji długu publicznego

W celu lepszej koordynacji planów w zakresie krajowych emisji długu Umawiające się Strony przedstawiają Radzie Unii Europejskiej i Komisji Europejskiej informacje ex ante na temat swoich planów emisji długu publicznego.

Państwa (ale tylko ze strefy euro) muszą stosować się do zaleceń Komisji Europejskiej

Traktat stanowi, że umawiające się strony, których walutą jest euro, zobowiązują się popierać wnioski lub zalecenia przedstawione przez Komisję Europejską, w przypadku gdy Komisja Europejska uzna, że dane państwo członkowskie Unii Europejskiej, którego walutą jest euro, narusza kryterium wysokości deficytu w ramach procedury nadmiernego deficytu.