Prawami do emisji dwutlenku węgla, tzw. EUA, na dużą skalę handluje zaledwie kilka firm. – Czterech czy pięciu graczy generuje ponad 90 proc. obrotów – mówi nam ekspert od lat pracujący w tej branży.

Milionowe transakcje

Tylko Orlen i Tauron w 2010 roku sprzedały i kupiły EUA za niemal 290 mln euro. Energetyczny koncern w tym czasie obrócił ponad 10 mln uprawnień EUA (każda jednostka EUA odpowiada jednej tonie CO₂). Oznacza to, że wartość tych transakcji przekroczyła 144 mln euro. Spółka handlowała za pośrednictwem międzynarodowych giełd energii i na podstawie umów dwustronnych. Magdalena Rusinek z Tauronu nie zdradza jednak, z kim zawarto kontrakty. Wyjaśnia, że chodzi zarówno o podmioty krajowe, jak i zagraniczne.

PKN Orlen w ubiegłym roku zawierał transakcje na uprawnieniach do emisji CO₂, polegające na odkupie zawartych w 2009 roku kontraktów terminowych na EUA. – Odkupione uprawnienia zostały następnie sprzedane na rynku natychmiastowym, tzw. spot, równocześnie zawarto transakcję zabezpieczenia ceny ich odkupu w transakcjach terminowych – wyjaśnia Beata Karpińska z Orlenu.

Transakcje dotyczyły około 6,5 mln EUA o łącznej wartości 90 mln euro. Prawami emisyjnymi handlowały także zagraniczne spółki PKN: Orlen Lietuva (obrócił 1,3 mln jednostek EUA za 18 mln euro) i czeski Unipetrol (2,7 mln EUA za 37 mln euro).

Orlen i Tauron w sumie wygenerowały obrót EUA odpowiadający 2/3 wartości całego polskiego handlu prawami emisyjnymi.

Grają najwięksi

Kto odpowiada za pozostałe obroty? Według Pawła Jankowskiego, analityka Grupy Consus, która specjalizuje się w Europejskim Systemie Handlu Emisjami, dużymi graczami na tym rynku są spółki, które wchodzą w skład indeksu WIG20 na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Nieoficjalnie mówi się, że do krajowej czołówki pod tym względem należą PGE i Lotos. Obie firmy jednak niechętnie wypowiadają się na temat handlu prawami emisyjnymi. – Nie ujawniamy takich danych – ucina Dorota Idzi, rzecznik PGE.

Według naszych informacji prawami EUA handluje poza tym Ciech (swoje limity emisyjne odsprzedają spółki zależne: Soda Polska, Vitrosilicon i Alwernia). Do handlu przymierzają się Azoty Tarnów, które mają nadwyżkę limitów, i KGHM. Azoty szykują się do pierwszych transakcji jeszcze w tym roku, KGHM – w połowie 2012 r.

PRAWO

Firmy dostają EUA

EUA to prawo do emisji, które jest przydzielane krajom członkowskim UE, a dokładnie podlegającym temu prawu przedsiębiorstwom (posiadającym instalacje emitujące CO₂). EUA są przyznawanymi przez państwo prawami do emisji CO₂, przy pomocy których prowadzący instalacje mogą wypełnić swój obowiązek kontrolowanego handlu emisjami. Co roku krajowy administrator systemu handlu prawami emisyjnymi przyznaje firmom określoną ilość jednostek EUA.