statystyki

Neoliberalizm jako ideologia. Przestańmy ludziom wmawiać, że żyją na najlepszym ze światów

autor: Andrzej Szahaj01.07.2017, 08:00
Przestańmy ludziom wmawiać, że żyją na najlepszym ze światów i pokażmy im, że głębokie zmiany ekonomiczne i społeczne są możliwe. Póki nie jest za późno.

Przestańmy ludziom wmawiać, że żyją na najlepszym ze światów i pokażmy im, że głębokie zmiany ekonomiczne i społeczne są możliwe. Póki nie jest za późno.źródło: ShutterStock

Pojęcie ideologii nie jest jasne. Nie chcę tu wchodzić w subtelne rozważania dotyczące różnych sposobów jej rozumienia, dlatego na potrzeby tego tekstu przywołam fakt, który nie budzi raczej kontrowersji – jej cechą definicyjną jest odporność na stan rzeczywistości.

Reklama


W tym sensie można też powiedzieć, że dany zespół poglądów przybiera charakter ideologiczny wtedy, gdy nie ma sposobu, aby poddać go falsyfikacji, bo zawsze potrafi on daną sytuację zinterpretować tak, że potwierdza ona ich słuszność. Tak samo zachowują się wszelkie wierzenia o charakterze magicznym, poniekąd też religijnym. To odróżnia je od przekonań o charakterze naukowym, które aby naukowymi właśnie być, muszą określić warunki własnej falsyfikalności (obalalności).

Na rzeczy te zwrócił uwagę filozof Karl Popper już bardzo dawno temu. I choć, jak pokazuje późniejsza dyskusja w obszarze filozofii nauki, sama nauka nie zachowuje się w pełni zgodnie z kryteriami naukowości wyznaczonymi przez Poppera, to jednak na potrzeby niniejszego tekstu przyjmijmy roboczo, że są one przekonujące. W ich też świetle przypatrzmy się neoliberalizmowi jako zespołowi poglądów o charakterze filozoficznym i ekonomicznym, który w sposób decydujący wpłynął na praktykę ekonomiczną większości krajów Zachodu w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat, jak również na kształt polskiej transformacji.

Myśl impregnowana na fakty

Nie ukrywam przy tym, że bodźcem do analizy neoliberalizmu pod tym kątem stały się wypowiedzi kilku polskich publicystów oraz ekonomistów, którzy z uporem i wbrew wszystkim faktom podtrzymują przekonanie, że neoliberalizm jest wciąż najdoskonalszym zespołem narzędzi intelektualnych pozwalających na formułowanie rekomendacji o charakterze ekonomicznym i społecznym dla działań państw demokratyczno-liberalnych bazujących na gospodarce wolnorynkowej. Aktywność owych osób na niwie intelektualnej w Polsce wskazuje na to, że neoliberalizm nie chce zejść ze sceny, pomimo tego, że przedstawienie z jego udziałem poniosło klapę. W tym sensie mamy do czynienia z czymś, co wybitny politolog angielski Colin Crouch określił mianem „osobliwej nie-śmierci neoliberalizmu”. Również niektóre posunięcia kadrowe w polskich partiach politycznych oraz niektóre wypowiedzi prominentnych polityków wskazują na to, że chcą oni jak najszybciej powrócić do praktyki neoliberalnego kapitalizmu, pomimo tego, że poniosła ona ewidentną klęskę, co ostatni kryzys dowiódł w sposób niepodważalny.

W tym aspekcie różnią się oni od ważnych przedstawicieli ideologii neoliberalnej, którzy w wyniku jego zaistnienia przyznali otwarcie, że ich przekonania okazały się błędne (bodaj najwymowniejszym przykładem była w tym względzie postawa Alana Greenspana, wieloletniego szefa Fed, przez lata filaru neoliberalnego myślenia o ekonomii, czy Jeffreya Sachsa, kiedyś żarliwego krzewiciela neoliberalnej ortodoksji). Wymowna jest także zmiana stanowiska takich bastionów neoliberalizmu jak Bank Światowy czy Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Warto także zwrócić uwagę na istnienie ogromnej literatury wskazującej na błędy neoliberalnego myślenia, której jedynie niewielki odprysk znalazł odzwierciedlenie w polskich tłumaczeniach.


Pozostało jeszcze 57% treści

Czytaj wszystkie artykuły
Miesiąc 97,90 zł
Zamów abonament

Mam kod promocyjny
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję
Więcej na ten temat

Reklama


Artykuły powiązane

Polecane

Komentarze (6)

  • nauczyciel akademicki(2017-07-01 10:13) Zgłoś naruszenie 102

    Do wolny- wybór; przemawiasz właśnie językiem neoliberałów, a konkretnie "austriaków"; nie masz racji; sprawy stymulowania gospodarki są bardziej skomplikowane, niż konstrukcja cepa.

    Odpowiedz
  • wolny-wybór(2017-07-01 09:14) Zgłoś naruszenie 89

    Każdy kryzys jest skutkiem wcześniejszego stymulowania gospodarki łatwym kredytem. Politycy liberalni i nieliberalni przy pomocy banków centralnych są zainteresowani wpędzaniem społeczeństwa w długi. Używanie zaklęć typu neoliberalizm nie prowadzi do zrozumienia problemu. Jeśli ilość pieniądza rośnie szybciej niż PKB to musi prowadzić do nierównowagi w postaci baniek na rynkach akcji, obligacji, nieruchomości albo surowców. A to prowadzi do kryzysów i krachów.

    Odpowiedz
  • Globalne Koncerny.... tego chcą(2017-07-02 21:12) Zgłoś naruszenie 41

    bo żyją jak pączki w maśle... Płacą ZEROWE Podatki. Mają setki Mld $ na kontach... A przenoszą produkcję do coraz tańszych krajów....by nie dać 1$ podwyżki

    Odpowiedz
  • Antykomunista(2017-07-01 18:55) Zgłoś naruszenie 39

    Lepiej poproście o felietony prof. Gwiazdowskiego zamiast wrzucać setny raz tekst oskarżające "neoliberalizm" o całe zło tego świata.

    Odpowiedz
  • Pan Murzyński - Filipiński(2017-07-01 23:50) Zgłoś naruszenie 11

    Ideologii, tak jak religii nie porzuca się z powodu tego, że nie daje odpowiedzi na pewne pytania, lub dlatego, że rzeczywistość zaprzecza temu w co wierzymy. O wiele łatwiejszą droga jest skonstruowanie skomplikowanej teorii tłumaczącej dlaczego teoria nie działa w praktyce. Potem nie trzeba już myśleć, wystarczy ślepo dostosowywać rzeczywistość do teorii... Jest grono naukowców którzy twierdzą, że piramidy egipskie powstały tylko z tego powodu

    Odpowiedz
  • Miś(2017-07-02 17:00) Zgłoś naruszenie 00

    dla mnie Liberalizm to jest taka sama ideologia jak komunizm czy hitleryzm. Formula tylko zmieniona ,prowadzi do stanu wladzy ludzi bezwzględnych ,kryminalistów ogłupiajacych innnych haslami sprawiedliwści lecz rzadzących.

    Odpowiedz

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Polecane

Reklama