Ubezpieczenie przedsiębiorcy

W okresie, w którym działalność zostanie zawieszona, przedsiębiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym z działalności. Może jednak opłacać za siebie składki na dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jeśli przedsiębiorca prowadzący działalność na podstawie wpisu do ewidencji w okresie zawieszenia zdecyduje się na opłacanie składek, będzie musiał naliczać je od podstawy, jaka go obowiązuje, tj. od:

• 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale albo

• 30 proc. minimalnego wynagrodzenia.

Ta niższa podstawa wymiaru (w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej) dotyczy przedsiębiorców, którzy:

• nie prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadzili pozarolniczej działalności;

• nie wykonują działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywali w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Natomiast wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnicy spółek jawnych, komandytowych lub partnerskich mogą w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przez spółkę kontynuować ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W tym celu muszą złożyć wniosek o objęcie tymi ubezpieczeniami w terminie 30 dni od daty ustania obowiązku ubezpieczeń w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej przez spółkę. Podstawa wymiaru składek nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Istotne jest, że osoba zawieszająca wykonywanie działalności gospodarczej nie podlega w tym okresie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Z uwagi, że podlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu ma prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej przez 30 dni od daty ustania tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, to po 30 dniach od zawieszenia wykonywania działalności przedsiębiorca nie będzie mógł korzystać ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. Dotyczy to zarówno jego, jak i zgłoszonych przez niego do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny.

Po utracie prawa do korzystania ze świadczeń zdrowotnych zawieszający działalność w pierwszej kolejności powinien być zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny. Gdy nie jest to możliwe, gdyż na przykład jest osobą samotną lub współmałżonek nie ma swojego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego i sam był przez przedsiębiorcę zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny, wówczas jedynym rozwiązaniem jest zawarcie umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z Narodowym Funduszem Zdrowia i opłacanie za siebie składki na to ubezpieczenie. Składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłaca od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału, włącznie z wypłatami z zysku. Składka na ubezpieczenie zdrowotne w okresie zawieszenia działalności będzie więc wyższa niż w okresie, w którym działalność jest prowadzona, liczona jest bowiem od 75 proc. tego wynagrodzenia. W związku z tym, iż przez 30 dni od zawieszenia działalności prowadzący działalność ma jeszcze prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych, do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego może przystąpić po upływie tego okresu.

Po zawarciu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego przedsiębiorca powinien zgłosić się do ZUS na druku ZZA z kodem tytułu do ubezpieczeń 24 10 XX oraz zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków swojej rodziny. Zgłoszenie członków rodziny następuje poprzez złożenie druku ZUS ZCNA.

Podkreślić trzeba, że po zakończeniu okresu zawieszenia wykonywania działalności osoba prowadząca działalność będzie znów podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu z tego tytułu i wówczas nie będzie potrzeby opłacania składek na dobrowolne ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne.

PRZYKŁAD: WYSOKOŚĆ SKŁADEK W MIESIĄCU ZGŁOSZENIA ZAWIESZENIA DZIAŁALNOŚCI

Przedsiębiorca zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej od 10 października do 17 listopada 2008 r. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za październik proporcjonalnie zmniejszył i składki opłacił tylko za okres faktycznego wykonywania działalności. Przedsiębiorca nie postąpił prawidłowo. W analizowanej sytuacji zawieszenie wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 1 listopada. Za październik, mimo że działalność była faktycznie prowadzona tylko przez część miesiąca, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne powinny być naliczone od pełnej podstawy wymiaru. Na ubezpieczenia społeczne od 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia albo 30 proc. minimalnego (gdy prowadzący działalność spełnia warunki określone w art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a na ubezpieczenie zdrowotne od 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w II kwartale 2008 r., włącznie z wypłatami z zysku. Pomimo iż przedsiębiorca wznowił działalność 18 listopada, za listopad nie powinien opłacać za siebie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Składki te będą należne dopiero za okres od 1 grudnia.

PRZYKŁAD: OKRES KORZYSTANIA Z PREFERENCYJNEJ PODSTAWY WYMIARU

Tomasz K. od 2 stycznia 2007 r. prowadzi działalność gospodarczą i opłaca za siebie składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. Chce na pół roku zawiesić prowadzenie działalności. Zastanawia się, czy po jej wznowieniu będzie mógł opłacać składki od preferencyjnej podstawy wymiaru. Z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że składki od preferencyjnej podstawy mogą być opłacane przez okres 24 miesięcy kalendarzowych od daty rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej. Okres zawieszenia tej działalności nie ma wpływu na bieg tego terminu. W analizowanej sytuacji składki od niższej podstawy przedsiębiorca może opłacać tylko za okres do końca stycznia 2009 r. Jeżeli więc zawiesi działalność na pół roku, to po jej wznowieniu składki na ubezpieczenia społeczne z działalności powinny być opłacane od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

PRZYKŁAD: UBEZPIECZENIE DOBROWOLNE W OKRESIE ZAWIESZENIA DZIAŁALNOŚCI

Tomasz P. prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji. Chce na trzy miesiące zawiesić jej wykonywanie i w tym czasie opłacać składki na dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Do dobrowolnych ubezpieczeń może przystąpić w wybranym przez siebie terminie. Zgłoszenia musi dokonać składając druk ZUS ZUA z kodem 19 00 XX (czyli kodem dla kontynuujących ubezpieczenie). Natomiast należne za siebie składki będzie wykazywał w składanej do ZUS deklaracji ZUS DRA.