Robert Łapacz prezes Faber Consulting Europejska Perspektywa W Działaniu 2.3 sytuację komplikuje fakt, że realizację projektu wnioskodawca mógł rozpocząć od razu po złożeniu wniosku o dofinansowanie w Regionalnej Instytucji Finansującej, nie czekając na decyzję o przyznaniu dofinansowania. W związku z tym zmiany w projekcie należy podzielić na wprowadzone przed i wprowadzone po podpisaniu umowy dofinansowania. W każdym z tych przypadków obowiązuje odrębny tryb postępowania. Okres przed podpisaniem umowy jest szczególny. Przedsiębiorca formalnie nie jest jeszcze związany żadną umową (bo jej nie podpisał), w związku z czym nie musi i nie może wnioskować o aneks (nie można przeprowadzić procedury aneksowania). Oznacza to, że od złożenia wniosku o dofinansowanie do podpisania umowy wsparcia dopuszczalne jest wprowadzenie jedynie takich zmian w projekcie, które nie powodowałyby konieczności podpisywania aneksu do umowy. To, że wnioskodawca nie mógł skorzystać z możliwości aneksowania, nie będzie żadnym wytłumaczeniem, jeżeli samowolnie wprowadzi zmiany, które aneksu wymagają. Wprowadzenie takich zmian oznacza w takiej sytuacji utratę dofinansowania. Po podpisaniu umowy beneficjent musi stosować się do jej zapisów – realizować inwestycję zgodnie z umową, w szczególności zgodnie z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie (stanowiącym w całości – łącznie z biznesplanem – załącznik do umowy). Wątpliwości budzić może sam zapis „zgodnie z opisem zawartym we wniosku”. Aby uniknąć problemów, należy przyjąć, że rozliczeniu ma podlegać projekt w takim samym zakresie, w jakim podlegał ocenie na etapie udzielania wsparcia. Trzeba zdawać sobie sprawę, że liczy się nie tylko osiągnięcie głównego – najważniejszego z punktu widzenia beneficjenta – celu inwestycji, ale również wszystkich pozostałych zadeklarowanych we wniosku o dofinansowanie wskaźników (produktu, rezultatu i oddziaływania) oraz – co może wydawać się mniej oczywiste – sam sposób realizacji inwestycji. Niewykluczone bowiem, że wsparcie nie zostałoby przyznane, gdyby przedsiębiorca na etapie wnioskowania zadeklarował inny sposób realizacji projektu. Zmiany w projekcie podzielić możemy na niewymagające aneksu, zmiany, w przypadku których aneks jest wymagany, oraz na zmiany niemożliwe do wprowadzenia. Aneksowania nie wymagają np. przesunięcia terminów realizacji poszczególnych etapów projektu (pod warunkiem że termin realizacji całości inwestycji zostanie zachowany) i przesunięcia pomiędzy poszczególnymi kategoriami wydatków kwalifikowanych do 10 proc. kwoty przypadającej na kategorię. Dużo trudniej wskazać konkretne przykłady zmian niemożliwych do wprowadzenia, bo to, czy dana modyfikacja jest dopuszczalna czy nie, podlega każdorazowo ocenie instytucji wdrażającej. Nieosiągnięcie zadeklarowanego we wniosku o dofinansowanie wskaźnika rezultatu w postaci nowych miejsc pracy może zostać potraktowane w różny sposób. Jeżeli mniejszy od pierwotnie zakładanego wzrost zatrudnienia nie wpłynąłby na liczbę punktów uzyskanych na etapie oceny merytorycznej, można liczyć na aneksowanie umowy. Jeżeli jednak mniejsze zatrudnienie obniżyłoby punktację, aneksowanie umowy, a tym samym wprowadzenie takiej zmiany, na pewno nie będzie możliwe.