Od 1 stycznia 2008 r. przedsiębiorcy zainteresowani usprawnieniem procedur celnych mogą ubiegać się o przyznanie statusu tzw. upoważnionego podmiotu - AEO (ang. Authorised Economic Operator). Instytucja AEO związana jest z podwyższeniem bezpieczeństwa transportu i handlu międzynarodowego z jednej strony oraz uproszczeniem procedur celnych z drugiej. Przyznanie przedsiębiorcy statusu AEO ma na celu minimalizację negatywnych konsekwencji i utrudnień, jakie niesie ze sobą nieuniknione zwiększenie stosowanych przez organy celne środków bezpieczeństwa. Posiadanie statusu AEO będzie dla przedsiębiorcy dowodem jego wiarygodności w kontaktach z partnerami handlowymi oraz zachętą dla nowych kontrahentów.
O status AEO mogą ubiegać się podmioty, których działalność opiera się bądź jest związana z przepływem towarów, obejmującym obszar celny Wspólnoty. Będą to więc m.in. firmy spedycyjne, logistyczne, przewoźnicy czy agencje celne. Status AEO będzie przyznawany przez organy celne przedsiębiorcy mającemu siedzibę na obszarze celnym Wspólnoty, który łącznie spełnia określone przepisami wymagania. Spełnienie wymagań organy celne będą badać w toku szczegółowej kontroli funkcjonowania przedsiębiorstwa, m.in. w ramach prowadzonego systemu rachunkowości, systemu logistycznego, składowania towarów, bezpieczeństwa personelu. W razie pozytywnej oceny świadectwo AEO zostanie wydane na czas nieograniczony, z możliwością jednak zawieszenia, a nawet cofnięcia.
Nowa instytucja zapewnia upoważnionemu podmiotowi gospodarczemu szereg udogodnień w zakresie kontroli celnej we wszystkich państwach członkowskich. Z instytucją tą wiążą się jednak także pewne zagrożenia. Ponieważ jest to instytucja nowa, jej wdrożenie może sprawiać we wstępnym okresie pewne trudności organom celnym. W toku ubiegania się przez przedsiębiorcę o status AEO organy celne przeprowadzają kontrolę, która w rzeczywistości ma charakter stricte audytorski - pojawia się więc pytanie, czy organy te posiadają odpowiednio wyszkolony personel do dokonywania takich kontroli. Udział specjalisty (m.in. z dziedziny aktów prawa i audytu) jest wręcz rekomendowany przez Komisję Europejską jako pożądany, a nawet niezbędny. Zwłaszcza na etapie tzw. mapowania ryzyka, który stanowi jeden z głównych etapów decyzyjnych w procedurze przyznawania statusu AEO.
Nie ulega wątpliwości, że w toku kontroli ujawniana będzie organom celnym tajemnica przedsiębiorstwa, w tym wszystkie informacje dotyczące przedsiębiorstwa - kontraktów, danych o klientach, procedur zabezpieczenia obiektów itp. Wymaga to zastosowania należytej ochrony przedsiębiorstwa.
JAROSŁAW CHAŁAS
radca prawny, partner zarządzający, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy
ikona lupy />
Jarosław Chałas, radca prawny, partner zarządzający, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy / DGP