Przy wynagrodzeniu ryczałtowym zamawiający nie może żądać od wykonawcy obniżenia umówionego ryczałtu nawet w przypadku nadzwyczajnego osiągnięcia zysków przez wykonawcę w efekcie np. obniżki cen. Natomiast wykonawca, mimo iż co do zasady ponosi ryzyko straty, może powołać się na klauzulę rebus sic stantibus oraz art. 632 par. 2 kodeksu cywilnego i żądać podwyższenia wynagrodzenia. SN wyraził pogląd, zgodnie z którym, jeżeli zlecający (...) podpisali umowę z wykonawcą, w której ustalono wynagrodzenie ryczałtowe, to jeszcze nie oznacza, że muszą przy nim pozostać. Chociaż przepisy mówią, że przy wynagrodzeniu ryczałtowym nie można żądać jego podwyższenia, są sytuacje, w których wykonawca może tego żądać. Przesłankami tego są: rzeczywista, istotna zmiana stosunków, które można było przewidzieć, wykonanie dzieła w zmienionych warunkach groziłoby wykonawcy rażącą stratą. Musi także istnieć związek przyczynowy pomiędzy zmianą stosunków oraz zagrożeniem rażącą stratą. Zmianę wynagrodzenia w umowie o zamówienie dopuszcza również orzecznictwo SN (III CSK 452/06) dotyczące wprost stosowania art. 144 p.z.p., wskazując, iż w sytuacji nieprzewidywalności, oraz z uwzględnieniem art. 3571 kodeksu cywilnego, tj. groźby rażącej straty dla strony umowy, gdyby do zmiany postanowień umownych nie doszło, wynagrodzenie może być podwyższone. Ograniczenie prawa wykonawcy do żądania zmiany wynagrodzenia jedynie do niektórych sytuacji nie oznacza, że bez tego żądania, lecz w interesie obu stron umowy, zmiana wynagrodzenia nie może nastąpić.
Poza zasadami k.c. do wprowadzania zmian w umowie o zamówienie publiczne znajdzie zastosowanie art. 144 ust. 1 p.z.p., który, poza niektórymi wyjątkami, zakazuje zmian zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której wybrano wykonawcę. Dopuszczalne są jednak zmiany, które nie wykraczają poza treść oferty. Dopuszczalne są również wszelkie zmiany korzystne dla zamawiającego, a nawet niekorzystne dla zamawiającego, jeśli konieczność ich wprowadzenia wynika z okoliczności niemożliwych do przewidzenia w chwili zawarcia umowy.
Analizując przyczyny zmian wynagrodzenia, w umowie warto zwrócić uwagę na zjawiska gospodarcze zewnętrzne w stosunku do stron umowy i od nich niezależne, takie jak np. globalny wzrost cen materiałów budowlanych. Jeśli zmiana ta nie była przewidywalna nawet z punktu widzenia profesjonalnego obrotu, to spełniona jest przesłanka zwiększenia wynagrodzenia za przedmiot umowy.
WŁODZIMIERZ DZIERŻANOWSKI
prezes zarządu Grupy Doradczej Sienna
ikona lupy />
Włodzimierz Dzierżanowski, prezes zarządu Grupy Doradczej Sienna / DGP