Dla substancji chemicznych czy czynników fizycznych, takich jak np. drgania, pola elektromagnetyczne, istnieją poziomy stężenia lub natężenia, poniżej których nie będą występowały zmiany w stanie zdrowia pracownika, nawet jeżeli wystąpią na stanowisku pracy. Określane są one jako najwyższe dopuszczalne stężenia (NDS, NDSCh, NDSP) lub natężenia (NDN), które umożliwiają pracę bez skutków zdrowotnych. W Polsce wartości te ustala minister właściwy do spraw pracy w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia. Są to wartości prawnie obowiązujące na każdym stanowisku pracy, a podstawą ich ustalenia są kryteria zdrowia, ocena ryzyka zdrowotnego i najbardziej aktualne dane naukowe. Polska jest jednym z państw, gdzie istnieje już od kilkunastu lat system ustalania tych wartości. Działająca przy Centralnym Instytucie Ochrony Pracy - Państwowym Instytucie Badawczym Międzyresortowa Komisja do Spraw Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń i Natężeń Czynników Szkodliwych dla Zdrowia w Środowisku Pracy stanowi centrum tego systemu.
W krajach UE zasady polityki i działania w zakresie bhp pracownika określają postanowienia dyrektyw Wspólnoty Europejskiej. Ogólne zasady zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników podczas pracy zawiera Dyrektywa nr 89/391/EWG z 12 czerwca 1989 r.. Szczegółowe zalecenia dotyczące ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie czynników chemicznych w procesie pracy zawiera Dyrektywa Rady nr 98/24/WE z 7 kwietnia 1998 r. (a dla poszczególnych czynników fizycznych - odpowiednie dyrektywy szczegółowe).
Rozwój polskiego ustawodawstwa w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy w sposób spójny z polityką UE wymaga ciągłego poszerzania i weryfikacji wykazu dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.
W ramach realizacji programu wieloletniego „Dostosowywanie warunków pracy w Polsce do standardów Unii Europejskiej” przygotowano materiały merytoryczne dla przedstawicieli organizacji pracowników, pracodawców, resortów oraz prowadzono konsultacje dla przedsiębiorstw w zakresie toksycznego działania substancji nowo wprowadzanych do wykazu wartości NDS.
Podstawy ustalenia wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy są przygotowywane przez zespoły ekspertów w formie dokumentacji dopuszczalnych poziomów narażenia zawodowego. Dane te są udostępniane zarówno służbom odpowiedzialnym za profilaktykę, jak i samym pracownikom oraz pracodawcom w wydawanym przez Komisję kwartalniku Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy. W wydawnictwie tym publikowane są rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej dotyczące aktualnych wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, dokumentacje dopuszczalnych poziomów narażenia zawodowego, procedury analityczne oraz artykuły poglądowe. Do chwili obecnej ukazały się 54 zeszyty kwartalnika. Od zeszytu nr 23 (2000 roku) w kwartalniku są publikowane streszczenia w języku angielskim. Wydawnictwo jest indeksowane w Chemical Abstracts i bazie CISDOC.
Na podstawie wniosków przedłożonych przez Międzyresortową Komisję ds. NDS i NDN ministrowi właściwemu do spraw pracy:
- wdrożono w pełni do prawa krajowego postanowienia Dyrektywy 2003/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 27 marca 2003 r. zmieniającej Dyrektywę Rady 83/477/EWG w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie azbestu w miejscu pracy,
- wdrożono w pełni do prawa krajowego postanowienia Dyrektywy Komisji 2006/15/WE z 7 lutego 2006 r. ustanawiającej drugi wykaz indykatywnych dopuszczalnych wartości narażenia zawodowego w celu wykonania dyrektywy Rady 98/24/WE oraz zmieniającej Dyrektywy 91/322/EWG i 2000/39/WE,
- dokonano transpozycji do prawa krajowego Dyrektywy Europejskiej 2004/40/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (polami elektromagnetycznymi).
DOPUSZCZALNE STĘŻENIA CHEMICZNE
Wykaz wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń chemicznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy zawiera obecnie 495 substancji chemicznych, 19 czynników pyłowych oraz czynniki fizyczne, w tym m.in. hałas, drgania oddziałujące na organizm człowieka, mikroklimat gorący i zimny, promieniowanie optyczne - podczerwone (nielaserowe), nadfioletowe (nielaserowe), widzialne (nielaserowe) i laserowe - oraz pola i promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu częstotliwości 0 Hz 300 GHz.
MAŁGORZATA POŚNIAK
JOLANTA SKOWROŃ
ikona lupy />
Dopuszczalne stężenia chemicznych czynników szkodliwych dla zdrowia / DGP