Układ można zmienić lub uchylić

Upadły i każdy wierzyciel mogą wystąpić o zmianę układu lub o uchylenie go.

Z wnioskiem o uchylenie może wystąpić również osoba, która ma prawo wykonać go albo została uprawniona do nadzorowania wykonania. Jeżeli po zatwierdzeniu układu upadły nadal pozostaje właścicielem swojego przedsiębiorstwa, to w razie nadzwyczajnej zmiany stosunków gospodarczych on sam lub każdy z jego wierzycieli mogą wystąpić o uchylenie układu.

Wniosek należy uzasadnić – na przykład wzrostem lub zmniejszeniem się dochodów przedsiębiorstwa. Można go składać nawet kilkakrotnie w czasie wykonywania układu pod warunkiem, że każdy będzie uzasadniony zaistnieniem nadzwyczajnej zmiany wpływającej w sposób istotny na wzrost lub obniżenie się dochodu z firmy upadłego przedsiębiorcy. Gdyby zaś upadłym była osoba fizyczna, która prowadzi działalność gospodarczą, to wówczas na zmianę treści układu nie wpływa zmiana sytuacji jego prywatnej sytuacji majątkowej, która na przykład poprawiła się na skutek odziedziczonego przez małżonka przedsiębiorcy spadku.

Do wniosku o zmianę układu należy dołączyć nowe propozycje układowe, których sąd jednak nie ocenia, bo jedynie sprawdza, czy nastąpiły przesłanki uzasadniające postępowanie o zmianie układu.

Taka możliwość wprowadzenia zmian nie istnieje jednak w razie zawarcia układu likwidacyjnego. Postępowanie o zmianę układu nie może dotyczyć również wierzytelności, które powstały już po zatwierdzeniu pierwotnego układu.

Układ może zostać uchylony na wniosek upadłego, jego wierzycieli albo osoby uprawnionej do wykonania lub nadzorowania układu na przykład wtedy, gdy jest oczywiste, że układ nie zostanie wykonany. Przyczyną uchylenia może być również niewykonywanie postanowień układu. Uchylenie go z innych przyczyn jest niedopuszczalne.

Zdarza się, że w sprawie tego samego układu do sądu wpływają dwa wnioski – o zmianę układu i o uchylenie go. Wtedy sąd rozpoznaje je łącznie i nawet może oba oddalić w jednym postanowieniu. Sąd może też uchylić układ, otworzyć zakończone postępowanie i zmienić sposób jego prowadzenia z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego. Wtedy ustanawia sędziego komisarza i syndyka albo umarza postępowanie. W otwartym postępowaniu będą mogli uczestniczyć wierzyciele, których wierzytelności powstały po ogłoszeniu upadłości.

Gdyby układ został uchylony, to w podjętym postępowaniu wierzyciele będą mogli dochodzić swoich roszczeń tylko w ich pierwotnej wysokości. Odsetki będą naliczane tylko do dnia uprawomocnienia się postanowienia o uchylenie układu, natomiast już wypłacone na podstawie układu sumy są zaliczone na poczet dochodzonych wierzytelności. Uwzględnia się też hipotekę, prawo zastawu, zastawu rejestrowego, skarbowego i hipotekę morską. Zabezpieczają one wierzytelność w takiej wysokości, w jakiej nie została jeszcze zaspokojona.

Podstawa prawna

Art. 267–277, 290–305 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 z późn. zm.).