Województwo wielkopolskie należy do obszarów o bardzo ubogich zasobach wodnych. To powoduje, że region cierpi na permanentny deficyt wody. Większa część obszaru Wielkopolski jest mało zasobna w wodę - opady roczne od ok. 480 mm w okolicach Śremu i Słupcy do 600 mm w okolicach Kępna i Ostrzeszowa. Ze względu na uwarunkowania klimatyczne dostępność wód powierzchniowych oraz częściowo podziemnych jest w ciągu roku oraz w cyklach wieloletnich zmienna. Szczególnie dotkliwe braki w zaopatrzeniu w wodę dotyczą rolnictwa.

Efektem jest przesuszenie gleb w okresie wegetacyjnym oraz jeden z najniższych w Polsce wartości odpływów. Zasoby wód powierzchniowych województwa wielkopolskiego należą do najmniejszych w kraju. Do tego dochodzi mała retencja w sztucznych zbiornikach wodnych, która wynosi zaledwie 0,6 proc. średniego rocznego odpływu (dla porównania średnia dla kraju jest 10 razy wyższa i wynosi ok. 6 proc.), co nie pozwala na racjonalną gospodarkę zasobami wód. Dlatego właśnie na małej retencji należy skoncentrować w przyszłości działania na rzecz poprawy bilansu wodnego regionu.

Z tego punktu widzenia istotna jest skuteczna ochrona obszarów cennych przyrodniczo, zwłaszcza mających duże znaczenie dla gospodarki wodnej regionu. Odpowiednie zagospodarowanie i ochrona obszarów o dużych walorach przyrodniczych ma na celu m.in. osłaniać skromne zasoby wód podziemnych.

Ma to spore znaczenie dla zaopatrzenia w wodę pitną, szczególnie wobec postępującej degradacji wód powierzchniowych.

Monitoring rzek

Niestety, monitoring jakości wód rzecznych pokazuje, że rzeki Wielkopolski na przeważającej długości prowadzą nadal wody pozaklasowe, choć od kilku lat poprawia się jakość tych wód.

To powoduje, że podstawą zaopatrzenia ludności w wodę pitną są wody podziemne. Eksploatuje się głównie zbiorniki w warstwach wodonośnych trzeciorzędu i czwartorzędu, a w rejonach wschodnich także w warstwach kredowych oraz jurajskich.

Wody termalne

Dodatkowym źródłem wodny pitnej są zmineralizowane wody termalne. Większość wód podziemnych kwalifikuje się do I i II klasy czystości, można je więc wykorzystywać po prostym uzdatnieniu.

Wszystkie problemy związane z dostępem do wody to efekt niskiej lesistości województwa wielkopolskiego. Lasy zajmują tylko 26 proc. obszaru regionu, co jest jednym z najniższych wskaźników w kraju. Bezpośrednią przyczyną tego stanu jest rabunkowe wycinanie lasów w ciągu ostatnich 200 lat.

Brak lasów oraz brak wody prowadzi do stepowienia Wielkopolski. Za tym pojęciem kryje się przemiana obszarów zalesionych, zarośli oraz łąk w obszary trawiaste. Oprócz zmian klimatycznych jest to efekt nadmiernego osuszenia gleb (średnie opady roczne poniżej 500-600 mm).

Obecnie 31 proc. powierzchni województwa wielkopolskiego zajmują obszary prawnie chronione. Najwięcej, bo 26 proc., przypada na obszary chronionego krajobrazu, 4,6 proc. to parki krajobrazowe, a 0,3 proc. - parki narodowe. Tych ostatnich Wielkopolska ma dwa: Wielkopolski Park Narodowy oraz fragment Drawieńskiego Parku Narodowego.

Surowce energetyczne

Wielkopolska obfituje w mineralne surowce energetyczne, głównie węgiel brunatny, gaz ziemny, ropę naftową i torf. Złoża węgla brunatnego eksploatuje się w rejonie Konina. Złoża te są bazą dla rozwoju przemysłu energetycznego (zespół elektrowni Pątnów-Adamów-Konin). Województwo posiada też bogate złoża torfu, zinwentaryzowano dotychczas 886 tys. ha takich złóż. Rozpoznano również złoża o znaczeniu leczniczym - borowiny.

31 proc.

powierzchni województwa wielkopolskiego zajmują obszary prawnie chronione

Więcej: www.wielkopolska.mw.gov.pl