statystyki

Stephen Holmes: Powstały masy ludzi zbędnych [WYWIAD]

autor: Emilia Świętochowska31.10.2020, 08:45; Aktualizacja: 31.10.2020, 10:59
Gniew wymierzony był przede wszystkim w elity. Uosabiane w Polsce choćby przez Leszka Balcerowicza, który był bardziej katolicki od papieża w nawracaniu Polski na skrajny thatcheryzm. Takich ludzi postrzegano niczym XIX-wiecznych zapadników: obojętnych, a nawet wrogich wobec narodowej historii, tradycji, nierozumiejących, co to znaczy być prawdziwym Polakiem czy Węgrem.

Gniew wymierzony był przede wszystkim w elity. Uosabiane w Polsce choćby przez Leszka Balcerowicza, który był bardziej katolicki od papieża w nawracaniu Polski na skrajny thatcheryzm. Takich ludzi postrzegano niczym XIX-wiecznych zapadników: obojętnych, a nawet wrogich wobec narodowej historii, tradycji, nierozumiejących, co to znaczy być prawdziwym Polakiem czy Węgrem.źródło: Agencja Gazeta
autor zdjęcia: Fot. Tomasz Wierzejski AG

Populistyczny zwrot był reakcją na próbę nawrócenia krajów Europy Środkowo-Wschodniej na wartości i zwyczaje Zachodu, traktowane jako „norma”. Ze Stephenem Holmesem rozmawia Emilia Świętochowska.

Antyliberalna rewolta w Europie Środkowej i Wschodniej była nieunikniona – pisze pan wraz z Iwanem Krastewem w waszej najnowszej książce. Dlaczego nieunikniona?

Może gdyby Polska przyjęła w 1989 r. inny model polityczny i gospodarczy, to sprawy potoczyłyby się inaczej. Jednak Zachód na pewno nie mógł wówczas zaproponować państwom wychodzącym z komunizmu liberalizmu w wersji opiekuńczej, tak jak Niemcom w 1945 r., bo nie były to już czasy Keynesa i Nowego Ładu, lecz thatcheryzmu.

Niektórzy powiedzieliby, że raczej nam go narzucono, niż zaproponowano.

Po zimnej wojnie liberalną demokrację przedstawiano jako ostateczną i naturalną formę życia politycznego i gospodarczego. Przekonywano kraje bloku wschodniego, że nie mają innego wyjścia, jak tylko dążyć do jej wdrożenia. Niezależnie od tego, jak nazwiemy ten proces – demokratyzacją, liberalizacją czy europeizacją – chodziło o to samo: modernizację poprzez naśladowanie Zachodu, jego instytucji, wartości, praktyk, stylu życia.

Wielu jest zdania, że populiści z Europy Środkowo-Wschodniej wskrzesili dawne demony autorytaryzmu i ksenofobii. Że wrogość do liberalizmu ma u nas silną tradycję.

Nie wydaje mi się to takie proste. Tak samo nie twierdzę, że neoliberalizm to największy grzech wszech czasów, choć modne jest dziś obwinianie go za wszystko, co złe. Z pewnością jest coś na rzeczy, ale uważam, że chodzi o coś więcej. Ukazywanie liberalnej demokracji jako modelu, dla którego nie ma żadnej alternatywy, zrodziło resentymenty i frustrację. Populiści wyczuli narastające poczucie wyalienowania tych, którzy w ściganiu Zachodu pozostali w tyle i weszli w rolę ich obrońców.

Stephen Holmes - profesor prawa na Uniwersytecie Nowojorskim, politolog. Specjalizuje się w historii europejskiego liberalizmu i demokratyzacji krajów post komunistycznych. Autor m.in. książek „Anatomia antyliberalizmu” i „Światło, które zgasło. Jak Zachód zawiódł swoich wyznawców” (z Iwanem Krastewem). W latach 1994‒1996 pracował w Fundacji Sorosa jako dyrektor programu na rzecz promocji reformy prawnej w Rosji i Europie Wschodniej


Pozostało 88% tekstu

Prenumerata wydania cyfrowego

Dziennika Gazety Prawnej
7,90 zł
cena za dwa dostępy
na pierwszy miesiąc,
kolejny miesiąc tylko 79 zł
Oferta autoodnawialna
KUPUJĘ

Pojedyncze wydanie cyfrowe

Dziennika Gazety Prawnej
4,92 zł
Płać:
KUPUJĘ

Polecane

Komentarze (10)

  • Watson z Minnesoty(2020-10-31 11:20) Zgłoś naruszenie 206

    Moze, szanowny Sherlocku, dodac nalezaloby do tych metnych wywodow to, ze model Zachodu sie nie sprawdzil. Brod, smrod i przemoc, ktora obserwujemy dzisiaj na ulicach Paryza, Brukseli, Hamburgu czy Filadelfii - nie zacheca do slepego nasladownictwa Zachodu. Zachod zbankrutowal moralnie, socjalnie, demogrficznie - to ze jeszcze trzyma sie ekonomicznie nie wystarczy..

    Pokaż odpowiedzi (3)Odpowiedz
  • 007KAL(2020-11-01 08:17) Zgłoś naruszenie 170

    Problemem nie są modele i teorie, bo dzięki nim i komputerom można bezboleśnie eksperymentować. Problemem jest rzeczywistość. Nasze wstąpienie do Europy zostało poprzedzone "nawet ściągnięciem i zawłaszczeniem skóry z truchła PRL-u przez Zachód". I to też można zrozumieć. Była to zapłata za długi Gierka, ale przekonanie wśród "pouczaczy" różnego kalibru (np. z Francji i Niemiec), że jak pomogli (cyt. Choremu człowiekowi Europy) Polsce podnieść się z upadku, to my się zadowolimy "byciem na klęczkach"... Tak na marginesie - jak chcemy więcej wiedzieć jak byliśmy traktowani 120-150 lat wstecz, to warto popatrzeć na Kurdów. Jak trzeba było rozprawić się z wrogami Zachodu to byli OK!. Jak - naiwnie/bez podpisanej umowy - to zrobili, to Turcja stała się ważniejsza....

    Odpowiedz
  • Raandal(2020-10-31 10:23) Zgłoś naruszenie 151

    Skokro ludzi jest za dużo, to po co sprowadzają tutaj jeszcze emigrantów?

    Odpowiedz
  • Byłem w USA(2020-10-31 15:40) Zgłoś naruszenie 135

    Jakieś 80% ludzi żyje nędznie ale w przeświadczeniu, że jest OK. Dług po studiach i byle jakim zabiegu medycznym spłacany do śmierci to norma. Nigdy bym nie wyemigrował do USA i niewiele w Zachodzie widzę zachęcającego. Niestety dobrobyt zachodu to wydmuszka. Wydmuchał się z kasy i nic nie ma do zaoferowania poza zgnilizną.

    Pokaż odpowiedzi (2)Odpowiedz
  • tyle(2020-11-01 15:21) Zgłoś naruszenie 42

    Akt wiary Wierzę w Ciebie, Boże żywy, W Trójcy jedyny, prawdziwy. Wierzę, coś objawił Boże, Twe słowo mylić nie może. Akt nadziei Ufam Tobie, boś Ty wierny, Wszechmocny i miłosierny. Dasz mi grzechów odpuszczenie, Łaskę i wieczne zbawienie. Akt miłości Boże, choć Cię nie pojmuję, Jednak nad wszystko miłuję. Nad wszystko, co jest stworzone, Boś Ty dobro nieskończone! Akt żalu Ach, żałuję za me złości, Jedynie dla Twej miłości. Bądź miłościw mnie grzesznemu, Do poprawy dążącemu. Panie Jezu Chryste, Synu Boga, Zbawicielu zmiłuj się nade mną, grzesznym. Jezu cichy i pokornego serca uczyń serca nasze według serca Twego. O Maryjo bez grzechu poczęta módl się za nami którzy się do Ciebie uciekamy Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, obdarz nas pokojem Któryś za nas cierpiał rany Jezus Chryste zmiłuj się nad nami Najświętsze Serce Jezusa zmiłuj się nad nami. Panie, ratuj! Jezu, ufam Tobie Jezu, kocham Ciebie Panie, pomóż mi

    Odpowiedz

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Polecane