Zebraliśmy dostępne informacje dotyczące planowanych czy wręcz nieuchronnych podwyżek. No i wychodzi, że właściwie nie ma dziedziny życia, w której nie poczujemy kryzysu na własnej skórze. 

Mandaty, kary, grzywny

Ustawa budżetowa przyjęta w ostatnich tygodniach nie pozostawia złudzeń - aż o jedną czwartą mają wzrosnąć dochody państwa z mandatów, kar i grzywien.
Minister finansów założył, że do kasy państwowej w 2013 r. z grzywien, mandatów oraz innych opłat wpłynie aż 20,2 mld zł. Według szacunków Ministerstwa Finansów w tym roku służby mundurowe przysporzyły państwu 14,7 mld zł dochodu.

Większe kary za przestępstwa finansowe

Od stycznia zapłacimy więcej za próby oszukania fiskusa. Dotyczy to np. nierejestrowania transakcji na kasach fiskalnych. Do tej pory mandat wynosił od 150 do 3 tys. zł - To odpowiednio jedna dziesiąta i dwukrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę - tłumaczy Mariola Grabowska, rzecznik Urzędu Kontroli Skarbowej w Łodzi - Ponieważ rośnie płaca minimalna, od stycznia wysokość mandatu będzie się wahała od 160 do 3.200 zł.

Większe grzywny za przestępstwa skarbowe

Wzrasta wysokość grzywny za przestępstwa skarbowe. Od nowego roku najniższa stawka dzienna wyniesie ok. 54 zł. (To efekt powiązania grzywny z płaca minimalna, która Ronie w 2013 r.) Oznacza to, że najniższa grzywna za przestępstwo skarbowe wyniesie ok. 534 zł (dziesięć stawek dziennych). Więcej zapłacą też osoby, które prowadzą firmy. 

Wyższe składki na ubezpieczenie społeczne

Z podwyżką składek ZUS przedsiębiorcy muszą liczyć się co roku, ze względu na wzrost wskaźników – prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto, które wpływa na wysokość składki na ubezpieczenia społeczne, a także przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z IV kw. danego roku, od którego zależy kwota składki ubezpieczenia zdrowotnego.

W przyszłym roku składki ZUS prowadzących działalność gospodarczą wzrosną przynajmniej o 5,3 proc. - tyle prawdopodobnie wyniesie podwyżka składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy. Oznacza to wzrost miesięcznego obciążenia z tego tytułu z obecnych 726,71 zł, do 765,25 zł, czyli o prawie 39 złotych. W styczniu dowiemy się także, o ile wzrośnie składka zdrowotna.

Więcej zapłacą początkujący przedsiębiorcy

Podwyżka składek na ubezpieczenia społeczne nie ominie także rozpoczynających działalność, którzy przez dwa lata od startu w biznesie mają prawo do niższych składek ZUS. W ich jednak przypadku na wzrost miesięcznych obciążeń z tego tytułu ma wpływ podwyżka płacy minimalnej z 1500 zł do 1600 zł, która została już przyjęta przez rząd. Oznacza to, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne rozpoczynających działalność wzrasta z obecnych 450 zł do 480 zł (30 proc. minimalnego wynagrodzenia). Tym samym składki wzrosną ze 143,56 zł do 153,12 zł miesięcznie (z dobrowolną składką chorobową i bez Funduszu Pracy, którego nie trzeba płacić w przypadku preferencyjnego ZUS).

Wzrost akcyzy i VAT

Od 1 stycznia 2013 nastąpią podwyżki podatku akcyzowego na papierosy i inne wyroby tytoniowe. Oznacza to, że po podwyżce w cenie papierosów aż 85 proc. ich ceny będzie stanowić akcyza i VAT. Jak się oblicza, cena paczki papierosów wzrośnie średnio o 60 groszy.

Akcyza będzie stopniowo rosnąć, począwszy od obecnego roku, gdzie wartość podwyżki wynosiła 4 proc. Polska jest w okresie przejściowym, w czasie którego do 2017 r. ma podnieść stawki do norm unijnych.

Żywność – droższy nabiał, pieczywo

Niepokoić mogą dane dotyczące wzrostu cen żywności. Eksperci z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej szacują, że w przyszłym roku ceny mleka i nabiału mogą wzrosnąć o ok. 2 proc., a pieczywo i produkty zbożowe zdrożeją o 2 - 3 proc.

Samorządy szukają pieniędzy w kieszeniach mieszkańców

Od stycznia mają też wzrosnąć opłaty lokalne, czyli m.in. stawki za wodę, ścieki, bilety komunikacji lokalnej i czynsze. W każdej gminie opłaty takie ustalane są indywidualnie, więc i skala podwyżek jest różna. Jedno jest jednak pewne – na pewno czekają nas podwyżki. 

Chociaż ostatnie słowo w tej sprawie mają gminy, to zmiany mogą dotknąć właścicieli nieruchomości, samochodów ciężarowych, handlujących na targowiskach czy turystów płacących tzw. klimatyczne. 

Podatki od nieruchomości

Podatki od nieruchomości w 2013 r. też idą w górę. W Łodzi osoba, która wykorzystuje grunty pod działalność gospodarczą płaci 84 groszy z metr kwadratowy terenu. W 2013 r. opłata wyniesie 88 groszy. Zaś podatek od budynków wykorzystywanych na cele gospodarcze wzrośnie z 21,94 do 22,82 zł za mkw.

Podwyżki mogą odczuć właściciele nieruchomości mieszkalnych, choć w tym przypadku zmiany nie powinny być tak odczuwalne. Zakładając ponownie opodatkowanie przy zastosowaniu maksymalnych stawek, właściciel domu o powierzchni 200 m2, położonego na gruncie o powierzchni 700 m2 musiałby zapłacić o 20 zł więcej.

Obecnie: 700 x 0,43 zł = 301 zł od gruntu oraz 200 x 0,70 zł = 140 zł od budynku; w 2013 roku: 700 x 0,45 zł = 315 zł od gruntu oraz 200 x 0,73 zł od budynku = 146 zł).

Rosną opłaty za użytkowanie wieczyste 

Opłaty rosną wszędzie, gdzie grunty gmin, powiatów czy województw oddano w użytkowanie wieczyste. Podwyżki opłat idące w setki procent to między innymi efekt nieregularnego przeprowadzania aktualizacji. Jeśli aktualna opłata jest wynikiem wyceny gruntu sprzed 10 czy kilkunastu lat, to trudno się dziwić, że ponowne oszacowanie wartości parceli powoduje skokowy wzrost opłaty.

Choć zmienione pod koniec 2011 roku prawo miało powstrzymać skokowe podwyżki opłat za użytkowanie wieczyste, w praktyce nie uchroniło właścicieli mieszkań należących do Skarbu Państwa czy gmin przed odczuwalnymi wzrostami takich opłat – wynika z analizy Home Broker. 

Proponowane na 2013 r. podwyżki – choć czasem rozłożone na trzy lata – potrafią rosnąć z z roku na rok kilkakrotnie.

Dzieje się tak więc na przykład w Trójmieście, Poznaniu, Lublinie, Wrocławiu czy Olsztynie. – W Olsztynie na przykład gmina za użytkowanie wieczyste gruntu pod garażem zażądała o około 200 proc. więcej - zwraca uwagę Agnieszka Kobs, doradca Home Broker z Olsztyna.

Powodem podwyżek opłat za użytkowanie wieczyste jest wzrost wartości gruntów. Roczna opłata za użytkowanie wieczyste stanowi bowiem procent wartości prawa własności do nieruchomości. W przypadku "mieszkaniówki" podstawowa stawka to 1 proc., w przypadku działalności turystycznej 2 proc., a w przypadku pozostałych nieruchomości - w tym wykorzystywanych na cele komercyjne - aż 3 proc. wartości. 

Wzrosną czynsze w mieszkaniach komunalnych 

Od 1 stycznia 2013 roku w wielu miastach wchodzą podwyżki czynszu w mieszkaniach komunalnych. Średnio o 100 - 150 zł/miesiąc. Oznacza to, że czynsze za wynajem mieszkań komunalnych wzrosną o 20 -30 proc. Największe podwyżki zapowiadają Łódź i Elbląg.

W 2013 roku najemcy lokali komunalnych należących do miasta Łodzi zapłacą o 30 procent więcej za czynsz. W 2012 r. tzw. kwota bazowa najmu za metr kwadratowy mieszkania wynosiła 5,02 zł. Od 1 tycznia będzie wynosiła już około 6,6 zł. 

Prawie 100-proc. podwyżkę czynszu w mieszkaniach komunalnych od 1stycznia 2013 roku, przegłosowali radni miejscy w Elblągu, przyjmując Nowy Program Mieszkaniowy.

Aktualnie stawka bazowa czynszu wynosi 4,14 zł za m kw., natomiast od 1 stycznia 2013 roku stawka wzrośnie do 8,09 zł za m kw.
Około połowa z 14 tys. rodzin mieszkających w Poznaniu w lokalach komunalnych jeszcze przed końcem roku, bo od grudnia zaczęła płacić wyższy czynsz. O 10 procent więcej niż wcześniej.

Średnia stawka czynszu komunalnego w Poznaniu to już 6, 50 zł za metr kwadratowy.