W zależności od kompetencji faktorów rozwijają oni różne usługi – banki koncentrują się przede wszystkim na funkcji finansowej, chociaż zakres usług z nią związanych jest coraz bogatszy; firmy faktoringowe doskonalą usługi związane z funkcją administracyjną oraz usługi dodatkowe niezwiązane z przelewanymi wierzytelnościami i spłacanymi zobowiązaniami; firmy faktoringowe wyrosłe z firm windykacyjnych oferują usługi faktoringowe złożone, bazujące na usługach dodatkowych oraz usługach związanych z funkcją zabezpieczającą (np. bardzo ciekawy faktoring restrukturyzacyjny).

Od dużych do małych

Jako pierwsze na polskim rynku zalety faktoringu doceniły duże przedsiębiorstwa. One, niekiedy będące częścią międzynarodowych koncernów, znały od spółek matek zalety usług faktoringowych, a dodatkowo nie bały się oskarżenia ze strony kontrahentów o to, że korzystają z faktoringu, jako ostatniej deski ratunku, czego bały się małe i średnie przedsiębiorstwa, nierozumiejące istoty transakcji faktoringowych. Korzyści płynące z faktoringu odczuwają wszystkie przedsiębiorstwa, jeśli kształt transakcji dopasują do własnych potrzeb, bez względu na ich wielkość, ale typowym odbiorcą usług faktoringowych, który odczułby najbardziej zalety faktoringu, jest małe lub średnie przedsiębiorstwo. Wśród klientów faktoringowych w Polsce takich firm było jednak do tej pory niewiele. Przyczyn było kilka. Brakowało znajomości faktoringu w środowisku przedsiębiorstw MSP, oferta największych faktorów skierowana była głównie do dużych przedsiębiorstw.

Sytuacja powoli ulega zmianie – przede wszystkim poziom wiedzy na temat faktoringu w środowisku biznesu wzrasta. Zmiany przyśpieszyło również wejście Polski do Unii Europejskiej, ponieważ w krajach „starej” Unii faktoring jest znany od dawna. Na Europę przypada ok. 70 proc. światowych obrotów faktoringowych. Otwarcie rynków dla przedsiębiorstw unijnych zwiększyło możliwości współpracy polskich przedsiębiorstw z przedsiębiorstwami zagranicznymi, dla których rozliczenia kredytowe i refinansowanie należności faktoringiem są czymś oczywistym. Faktoringu mogą się obawiać tylko niesolidne przedsiębiorstwa i oszuści, ponieważ faktor będzie dochodził wierzytelności skuteczniej i nie zostawi swojego klienta z problemem w przypadku braku spłaty ze strony dłużnika.

Kierunki rozwoju

Rynek faktoringowy będzie ulegał dalszym przeobrażeniom. W niedalekiej przyszłości można spodziewać pojawienia się specjalnych ofert faktoringowych skierowanych do przedsiębiorstw z sektora MSP, ponieważ jest to naturalna droga rozwoju branży i rozszerzania obrotów. Zwiększy się specjalizacja w branży faktoringowej – banki będą doskonalić usługi związane z funkcją finansową, a firmy faktoringowe z funkcją administracyjną oraz usługi dodatkowe. Wraz z nasyceniem rynku usługami podstawowymi faktorzy rozszerzać będą swoją działalność na inne etapy zarządzania należnościami i oferować usługi pokrewne – np. oferować mogą usługi badania wiarygodności i wypłacalności potencjalnych kontrahentów, finansowanie innych niż wierzytelności aktywów, finansowanie średnio- i długoterminowych wierzytelności, usługi windykacyjne itp. Na rynku powinny pojawić się nowe instytucje faktoringowe wraz ze wzrostem obrotów faktoringowym, co po pewnym czasie doprowadzi do konsolidacji branży.

Według szacunków optymistycznych grupa docelowa dla faktoringu to 600 tys. przedsiębiorstw, a według bardziej ostrożnych – 150 tys. przedsiębiorstw.

Wybór form

Ważną zaletą faktoringu jest różnorodność oferowanych usług, a przez to jego elastyczność. Faktoring wierzytelności istniejących skutkuje skracaniem cyklu rotacji należności i przyspiesza zamianę należności na gotówkę, a jednocześnie może być traktowany jako outsourcing zarządzania należnościami. Faktoring zobowiązaniowy pozwala korzystać z opustów za wcześniejszą płatność i przez to obniżać koszty zakupu oraz wydłużać cykl rotacji zobowiązań, co skutkuje zmniejszaniem zapotrzebowania na dodatkowy kapitał. Może być wykorzystywany jako outsourcing zarządzania długami przedsiębiorstwa. Faktoring wierzytelności przyszłych, tzw. faktoring zamówieniowy, pozwala na realizację dużych kontraktów mimo braku gotówki. Nawet w procesie restrukturyzacji przedsiębiorstwa, które ma problemy finansowe, może uczestniczyć faktor (faktoring restrukturyzacyjny).

Na czym to polega

Faktoring jest złożoną usługą finansową polegającą na:

● wykupie od przedsiębiorców przysługujących im w stosunku do kontrahentów niewymagalnych, krótkoterminowych wierzytelności i na świadczeniu przez instytucję faktoringową usług na rzecz przedsiębiorców związanych z przelewanymi wierzytelnościami oraz usług dodatkowych (mowa jest tu o faktoringu wierzytelnościowym), lub

● spłacie przez instytucję faktoringową nieprzeterminowanych, krótkoterminowych zobowiązań przedsiębiorstw w stosunku do ich kontrahentów-dostawców, a następnie wydłużaniu okresu spłaty tych zobowiązań (faktoring zobowiązaniowy).

Obroty faktoringowe w Polsce wyniosły według szacunków Polskiego Związku Faktorów (PZF) w 2010 r. – 62 mld zł. Działające w Polsce instytucje faktoringowe można podzielić na dwie podstawowe grupy – banki i wyspecjalizowane firmy faktoringowe.