Faktoring polega na przelewie przez przedsiębiorstwa wierzytelności pochodzących z obrotu gospodarczego na wyspecjalizowane instytucje faktoringowe i świadczenie przez te instytucji dodatkowych usług na rzecz przedsiębiorstw.

Faktorant to przedsiębiorca, podmiot transakcji faktoringowej, któremu przysługują wierzytelności od kontrahentów. Wyspecjalizowane instytucje, które kupują wierzytelności i świadczą na rzecz faktorantów usługi, to faktorzy. Trzecim podmiotem transakcji faktoringu jest dłużnik, czyli kontrahent faktoranta, który jest zobowiązany do zapłaty.

W klasycznej transakcji faktoringu, przedmiotem jej są wierzytelności i usługi, a do przelewu wierzytelności dochodzi wówczas, gdy wierzytelność już istnieje. Tak jest najczęściej, ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby przedmiotem transakcji były wierzytelności przyszłe, czyli takie, które jeszcze nie istnieją. Przykładem takiej specjalnej transakcji jest faktoring zamówieniowy.

Etapy transakcji

Etap 1 – podpisanie kontraktu między przedsiębiorcą (potencjalnym faktorantem, czyli klientem instytucji faktoringowej) a jego kontrahentem. Kontrahent zleca przedsiębiorcy wykonanie usługi lub wyprodukowanie określonego produktu albo dostarczenie określonego towaru. Przedsiębiorca ma zamówienie, ale do jego realizacji potrzebuje środków pieniężnych. Proszę sobie wyobrazić firmę, która jest mało znana na rynku lub niewielka, a w związku z tym nie może liczyć na skorzystanie z kredytu kupieckiego u dostawców materiałów, maszyn czy też towarów potrzebnych do realizacji zamówienia. Musi też niejednokrotnie zatrudnić do realizacji zamówienia dodatkowe osoby. Od momentu otrzymania zamówienia do momentu jego realizacji upłynąć może w zależności od rodzaju zamówienia od kilku dni do kilku miesięcy. W momencie realizacji zamówienia przedsiębiorca wystawia fakturę i zwykle pojawiają się należności, bo kontrahent korzysta z kredytu kupieckiego. Przedsiębiorca może już skorzystać z klasycznej transakcji faktoringu. Klasyczny faktoring, czyli ten występujący zwykle, jest narzędziem służącym do finansowania należności. Faktoring zamówieniowy finansuje etap poprzedzający powstanie należności, czyli finansuje koszty ponoszone przez przedsiębiorcę na realizację zamówienia – w uproszczeniu można powiedzieć, że finansuje zapasy.

Etap 2 – faktorant przedstawia faktorowi zamówienie, a ten udziela mu kredytu na realizację zamówienia (podpisują umowę faktoringu zamówieniowego). Finansowanie zwykle wynosi dużo mniej niż przyszła wierzytelność – około 50 proc. jej wartości.

Etap 3 – za uzyskane środki faktorant kupuje materiały, towary, maszyny i urządzenia, płaci pracownikom.

Etap 4 – faktorant realizuje zamówienie i dostarcza zamówione produkty, towary lub wykonuje usługę na rzecz kontrahenta, który złożył zamówienie. Jednocześnie wystawia fakturę, której płatnikiem jest kontrahent. Kontrahent staje się w tym momencie dłużnikiem.

Etap 5 – Faktorant przedstawia faktorowi fakturę. Transakcja przekształca się w transakcję faktoringu klasycznego. Od kwoty wierzytelności faktor odejmuje kwotę zadłużenia z tytułu kredytu uzyskanego przez faktoranta na realizację zamówienia i koszty finansowania za okres od momentu udzielenia kredytu do momentu udokumentowania przez faktoranta istnienia wierzytelności. Od kwoty wierzytelności potrąca koszty faktoringu – odsetki i prowizję. W dniu przedstawienia faktury faktorowi może on zapłacić klientowi za całą wierzytelność, potrącając jedynie koszty transakcji (faktoring przyspieszony) lub też zaliczkować część wierzytelności, a pozostałą część zapłacić w terminie jej płatności lub wówczas, gdy zapłaci dłużnik (faktoring zaliczkowy). W transakcjach faktoringu zamówieniowego celem jest skorzystanie z funkcji finansowania, wobec czego nie spotyka się transakcji faktoringu zamówieniowego wymagalnościowego. Część zaliczkowana istniejącej wierzytelności jest wyższa niż w momencie udzielania finansowania na realizację zamówienia. Zamiast około 50 proc. kwoty wierzytelności (tyle wynosi finansowanie, gdy wierzytelność jeszcze nie istnieje) faktor zaliczkuje od 70 proc. do 95 proc. wierzytelności.

Etap 6 – dalsza obsługa transakcji faktoringowej przebiega tak jak w transakcjach klasycznego faktoringu. Faktor administruje wierzytelnościami, monitoruje płatności, windykuje itd.