Michał Kiełsznia

generalny dyrektor ochrony środowiska

1 Kto i w jakiej procedurze dokonuje wyboru specjalnych obszarów ochrony siedlisk do sieci Natura 2000?

Procedura rozpoczyna się od przygotowania projektu listy obszarów Natura 2000. Kompetencje w tym zakresie ma Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Dalsza procedura wyznaczania obszarów Natura 2000 to właściwie proces legislacyjny. Kończy się on akceptacją ostatecznej wersji listy przez Radę Ministrów i przesłaniem jej do Komisji Europejskiej. W latach 2008 i 2009 propozycje wprowadzenia nowych obszarów Natura 2000 były wyłaniane w oparciu o prace terenowe wojewódzkich zespołów specjalistycznych (WZS) i miały na celu potwierdzenie lub pozyskanie nowych informacji dotyczących występowania siedlisk przyrodniczych i gatunków chronionych. Eksperci pracujący w ramach WZS byli zobowiązani do wyznaczenia takich granic obszarów, by objąć ich zasięgiem wyłącznie najcenniejsze tereny, wyłączając, jeśli jest to możliwe, tereny zurbanizowane oraz tereny nieposiadające walorów kwalifikujących się do objęcia siecią Natura 2000.

2 Jakie kompetencje ma rada gminy w zakresie powoływania i zarządzania obszarem Natura 2000?

Stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody projekt listy obszarów Natura 2000 wymaga zasięgnięcia opinii właściwych miejscowo rad gmin. Niezłożenie opinii w terminie 30 dni od otrzymania projektu uznaje się za brak uwag. Opiniowanie jest formą wypowiedzenia się danego podmiotu w sprawie, która ma charakter niewiążący dla organu rozstrzygającego. Oznacza to w praktyce, że w przypadku, kiedy przepisy prawa przewidują potrzebę uzyskania przez organ wydający dany dokument (rozstrzygający, główny) opinii innego organu lub podmiotu, organ główny przesyła materiały niezbędne do przeprowadzenia procesu opiniowania. Podmiot opiniujący wydaje stosowną opinię, natomiast obowiązkiem organu głównego jest przeanalizowanie nadesłanych opinii. Pamiętać jednocześnie należy, że to organ główny jako właściwy w sprawie podejmuje decyzję co do zakresu, w jakim dana opinia zostanie uwzględniona (w przeciwieństwie do uzgadniania mającego charakter wiążący). Uwagi gmin, uznane za merytoryczne zostały uwzględnione.

3 Jakie ograniczenia wiążą się z gospodarowaniem terenami objętymi takim programem? Czy gminy będące właścicielami terenów na obszarze Natura 2000 mogą starać się o odszkodowanie z tego tytułu?

Jeżeli na danym terenie wyznaczono obszar Natura 2000, oznacza to, że nie zabrania się na nim wykonywania wszelkich działań, lecz jedynie tych, mogących w istotny sposób wpłynąć negatywnie na przedmiot ochrony obszaru Natura 2000. Nie przekreśla to zatem rozwoju turystyki czy budownictwa mieszkaniowego. Należy pamiętać, że stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, jeśli w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel nieruchomości może żądać wykupienia nieruchomości lub jej części. W związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę, a szkoda ta obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości. Z roszczeniem można wystąpić w okresie dwóch lat od wejścia w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Należy pamiętać o tym, że wyznaczenie obszaru chronionego, jako takie, nie jest jednoznaczne z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości.