Zgodnie z ustawą – Prawo energetyczne, prezydent (lub burmistrz i wójt) miasta opracowuje projekt założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe. Projekt taki powinien określać m.in. przedsięwzięcia racjonalizujące użytkowanie ciepła, energii elektrycznej i paliw gazowych. Szacuje się, że tylko ok. 30 proc. samorządów ma sporządzone plany poprawy efektywności energetycznej, ale tylko nieliczne z nich są realizowane. Pozytywnym wyjątkiem jest Częstochowa, która należy do krajowej czołówki, jeśli chodzi o skuteczność lokalnej polityki energetycznej.

Oszczędności w szkołach

Od roku 2003 realizowany jest program zarządzania energią i środowiskiem w obiektach użyteczności publicznej, którego głównymi celami jest poprawa efektywności energetycznej, ograniczenie zużycia energii elektrycznej i ciepła oraz zmniejszenie kosztów ich zakupu. W Częstochowie realizowane są również zadania termomodernizacyjne.

– Efekty tych działań są znaczące. W 2008 roku w 121 obiektach oświatowych zużyto o 24 proc. energii mniej niż w roku 2003. W roku 2008 za media energetyczne zapłaciliśmy o 623 tys. zł mniej niż w roku 2003 – mówi Bożena Herbuś, inżynier miejski w Częstochowie.

Skumulowane oszczędności zużycia mediów energetycznych, powstałe w latach 2003–2008 w 121 budynkach, wynoszą prawie 5,9 mln zł. W tych budynkach realizowany jest również program optymalizacji zużycia wody. W roku 2008 zużyto ponad 36 proc. wody mniej niż w roku 2003, co daje roczne oszczędności na poziomie 189 tys. zł. Skumulowane oszczędności w tym okresie, tylko w przypadku zużycia wody, wyniosły 987 tys. zł.

Jak podkreśla Bożena Herbuś, te wszystkie oszczędności osiągnięto pomimo kilkakrotnych jednostkowych podwyżek cen wody, energii elektrycznej, ciepła sieciowego i gazu.

W 121 obiektach oświatowych (przedszkola, szkoły podstawowe, szkoły ponadpodstawowe i średnie) szczegółowo monitorowane są działania oszczędnościowe. Każdy z tych obiektów ma generowany raport pokazujący koszty i poziom zużycia mediów energetycznych i wody. Przygotowywany jest również raport zbiorczy dla wszystkich tych obiektów. Zbierane są dane dotyczące zużycia i kosztów energii, zaopatrzenia w wodę i odprowadzenia ścieków.

Programem oszczędnościowym objęte są wszystkie obiekty będące własnością częstochowskiego samorządu, raportowanie prowadzone jest dla obiektów oświatowych.

– W zakresie energii elektrycznej oszczędności uzyskano przede wszystkim poprzez działania zarządcze powodujące optymalizację zużycia, ponadto dopasowano taryfy i moce zamówione do faktycznych potrzeb obiektów – informuje Bożena Herbuś.

Tańsze ciepło

Od roku 2003 w Częstochowie przeprowadzono siedem zadań termomodernizacyjnych, w ramach których zostały docieplone ściany i stropy, wymieniono stolarkę okienną. Podobne działania są planowane w innych budynkach, dla których obecnie przygotowywane są audyty energetyczne.

W roku 2004 zmodernizowano także 22 węzły ciepłownicze oraz przebudowano dwie kotłownie węglowe na paliwa bardziej ekologicznie, czyli na olej opałowy, ponadto trzy obiekty zostały podłączone do sieci ciepłowniczej. Przebudowa kotłowni na olej i gaz oraz modernizacja węzłów realizowana była w ramach inwestycji miejskich w formule ESCO, czyli spłacana jest z uzyskiwanych oszczędności.

W wyniku zawartej z samorządem w 2006 roku ugody, firma ciepłownicza Fortum Częstochowa wykonała na własny koszt modernizację czterech kotłowni w miejskich budynkach oświatowych, instalując ekologiczne i nowoczesne kotły na ekogroszek. Umowa przewiduje, że po okresie siedmioletniej eksploatacji Fortum przeniesie ich własność na rzecz gminy. Fortum Częstochowa wymieniło także 19 węzłów cieplnych starego typu na nowoczesne węzły wymiennikowe z automatyką pogodową i czasową. Wartość wszystkich zadań zrealizowanych przez Fortum wyniosła 1,22 mln zł.

W budynkach, gdzie zostały zmodernizowane węzły cieplne, oprócz automatyki pogodowej została zainstalowana także automatyka czasowa pozwalająca na stosowanie dolin nocnych, weekendowych oraz obniżanie temperatury w obiektach oświatowych podczas ferii i świąt.