Ogłoszenie upadłości rozpoczyna – często długotrwały – proces spieniężenia masy upadłości. W konsekwencji prowadzi to do podziału uzyskanej kwoty pieniężnej zgodnie z postanowieniami prawa upadłościowego i naprawczego.

Postępowanie upadłościowe może zostać wszczęte w stosunku do: osób fizycznych prowadzących we własnym imieniu działalność gospodarczą (na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej) lub zawodową, a nawet osób, które faktycznie prowadziły działalność gospodarczą, ale nie dopełniły obowiązków rejestracyjnych; osób prawnych prowadzących we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową; jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, ale prowadzących we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową, którym na mocy odrębnej ustawy przyznana została zdolność prawna; spółek: z ograniczoną odpowiedzialnością, jawnych, partnerskich, komandytowych i komandytowo-akcyjnych, akcyjnych nieprowadzących działalności gospodarczej; oddziałów banków zagranicznych w rozumieniu przepisów prawa bankowego.

Nie jest możliwe ogłoszenie upadłości wobec osoby fizycznej prowadzącej gospodarstwo rolne. Ogłoszenie upadłości może nastąpić wówczas, gdy: dłużnik jest niewypłacalny, tzn. nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań i posiada więcej niż jednego wierzyciela, zobowiązania dłużnika przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (wobec podmiotów innych niż osoby fizyczne).

Na postanowienie o ogłoszeniu upadłości służy zażalenie tylko dłużnikowi, natomiast na postanowienie oddalające wniosek – wnioskodawcy.

Mimo zaistnienia stanu niewypłacalności sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, gdy okaże się, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego; mimo że wystąpił stan niewypłacalności dłużnika i składniki jego majątku wystarczą na pokrycie kosztów postępowania, jednak suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10 proc. wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika, przy czym opóźnienie w ich wykonaniu nie przekracza trzech miesięcy. Jednak oddalenie wniosku z tej przyczyny nie nastąpi, jeśli niewykonywanie zobowiązań przez dłużnika ma charakter trwały albo gdy oddalenie wniosku z tej przyczyny spowoduje pokrzywdzenie wierzycieli.