Od marca do końca tego roku handel będzie dozwolony jedynie w pierwszą i ostatnią niedzielę miesiąca. Zakazany będzie – zależnie od miesiąca – w dwie lub trzy niedziele środkowe. Równolegle zakaz będzie obowiązywał także w najważniejsze święta państwowe i kościelne. Jeśli takie święto przypadłoby na niedzielę, która z wyliczanki miałaby być handlowa – obowiązuje zakaz, a zgoda na handel nie przesuwa się na inny dzień. Dlatego np. w kwietniu tylko w jedną z pięciu niedziel sklepy będą otwarte.

Rok 2018

W tym roku czeka nas tym samym łącznie 29 niedziel handlowych i 23 z zakazem sprzedaży. Do tego jeszcze 10 świąt przypadających w inne dni tygodnia. W sumie więc sklepy zamknięte będą przez 33 dni. Dodatkowo tylko do godz. 14. będą otwarte sklepy w dni bezpośrednio poprzedzające najważniejsze święta kościelne, czyli w Wigilię Bożego Narodzenia oraz w Wielką Sobotę. Przepis ten ma obowiązywać także gdyby np. wigilia wypadła w niedzielę.

Rok 2019

Jeszcze więcej niedziel z zamkniętymi sklepami będzie rok później. Handel będzie dozwolony tylko w jedną niedzielę w miesiącu – ostatnią oraz dodatkowo przed świętami Wielkanocnymi i w dwie niedziele przed Bożym Narodzeniem. Handlować więc będzie można tylko w 15 niedziel, a sklepy zamknięte będą przez 37 niedziel i 10 innych dni świątecznych.

Rok 2020

Wtedy w życie wejdzie całkowity zakaz handlu w niedziele. Zostanie tylko siedem niedziel handlowych: dwie przed świętami Bożego Narodzenia, jedna przed Wielkanocą i cztery dodatkowe. Będą to ostatnie niedziele stycznia, kwietnia, czerwca i sierpnia. Handel będzie więc zakazany w 45 niedziel i dziewięć innych świąt. Przy czym gdyby na przykład w którąś dozwoloną niedzielę przypadło święto, to zostanie objęta z tej racji zakazem bez rekompensaty w postaci innej handlowej niedzieli. 

Etap legislacyjny

Ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele wchodzi w życie 1 marca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 305)

Co na to kodeks pracy

Ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni wprowadziła też kilka kosmetycznych zmian w kodeksie pracy. Zapisano w nim (likwidując dotychczasowy art. 1519a), że wszystkie kwestie z pracą w niedziele i święta w handlu reguluje nowa ustawa.

Za pracę w niedzielę i święto kodeks – inaczej niż ustawa o ograniczeniu w handlu – uznaje pracę między godz. 6 rano w tym dniu a godziną 6 rano w dniu następnym (chyba że u danego pracodawcy została ustalona inna godzina). Ten sposób liczenia czasu (art. 1519 par. 2) ograniczono jedynie do innych, niehandlowych dziedzin gospodarki, w których praca w niedziele i święta jest dozwolona (działania wymienione w art. 15110). Ustawa o ograniczeniu handlu określa niedzielę i święto jako czas od północy do północy.

Handel według... CBOS

Handel według... CBOS

źródło: Dziennik Gazeta Prawna

Pozostawiono też w kodeksie zapis, że pracującemu w niedziele i święta, w dziedzinach dozwolonych i w handlu, pracodawca jest obowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy. Zniesiono natomiast ograniczenie, że wolne za niedzielę należy się w ciągu sześciu dni, a za święto – do końca okresu rozliczeniowego. Teraz kodeks nie precyzuje, kiedy to wolne pracownik może odebrać.

Niezależnie od ustaleń kodeksowych ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele i święta określa (art. 9), że pracownik w handlu zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem wymiaru jego czasu pracy w Wigilię lub w Wielką Sobotę do godz. 14. Wynagrodzenie za te dni oblicza się, stosując zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego.

Kary za łamanie zakazu

Za nieprzestrzeganie zakazu handlu w niedziele i święta przewidziano wysokie sankcje. Przedsiębiorcy, który nie działa w dziedzinach, w których niedzielny handel został dopuszczony, a który zleci pracę w handlu lub wykonywanie czynności z nim związanych pracownikowi lub zatrudnionemu, grozi grzywna w wysokości od 1 do 100 tys. zł. Tej samej karze podlega ten, kto wbrew zakazowi będzie zmuszał innych do pracy w handlu po godz. 14 w Wigilię i w Wielką Sobotę.

Orzekanie w wyżej opisanych sprawach prowadzone jest w trybie przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a oskarżycielem publicznym jest inspektor pracy.

100 tys. zł nawet tyle może zapłacić pracodawca, który zmusza do pracy w niedziele objęte zakazem handlu

Jak złożyć skargę na łamiącego zakaz pracodawcę

● Jeżeli przedsiębiorca zostanie ukarany co najmniej dwukrotnie za łamanie przepisów o ograniczeniu handlu w niedziele i popełni w ciągu dwóch lat od dnia ostatniego ukarania takie wykroczenie, Państwowa Inspekcja Pracy może w postępowaniu mandatowym nałożyć na niego grzywnę w wysokości do 5 tys. zł.

● Konsekwentna recydywa jest już przestępstwem i jest ścigana na podstawie kodeksu karnego. Ten, kto złośliwie lub uporczywie narusza przepisy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

Podstawa prawna

Art. 10, art. 11 ustawy z 24 listopada 2017 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz.U. z 2018 r. poz. 305).

Art. 17 par. 2, art. 96 par. 1bc ustawy z 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2016 r. poz. 1713 ze zm.).

Art. 218a ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 2016 r. poz. 1137 ze zm.).

Art. 10 pkt 15c, art. 13 pkt 3a, art. 24 ust. 1 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2017 r. poz. 796 ze zm.).