Cieśnina Ormuz: Najważniejszy punkt na mapie świata

Iran jest czwartym co do wielkości producentem ropy w OPEC, z nieco ponad 3 milionami baryłek dziennie w styczniu. Islamska Republika dzieli linię brzegową z Cieśniną Ormuz, najważniejszą na świecie drogą wodną dla globalnego handlu ropą.

„Rynek ropy od dawna lekceważył ryzyko zakłóceń w dostawach ropy na Bliskim Wschodzie. Traderzy nie doceniają zagrożenia, jakie irańska odwetowa reakcja na amerykański atak stanowi dla rynku” - powiedział Bob McNally, były doradca energetyczny Białego Domu, cytowany przez CNBC. Dodał, że ceny terminowe ropy naftowej prawdopodobnie wzrosną o 5 do 7 dol. za baryłkę już w niedzielę wieczorem.

Widmo cen powyżej 100 dolarów za baryłkę

„Iran mógłby próbować przestraszyć prezydenta Donalda Trumpa, czyniąc Cieśninę Ormuz niebezpieczną dla ruchu komercyjnego, co mogłoby podnieść ceny ropy powyżej 100 dolarów za baryłkę” - powiedział McNally. Jego zdaniem rynek nie docenia zapasów min i rakiet, którymi dysponuje Teheran.

W 2025 roku przez Cieśninę przepływało ponad 14 milionów baryłek dziennie, czyli jedna trzecia światowego eksportu morskiego. Połowa importu Chin pochodzi właśnie z tego szlaku. „Długotrwałe zamknięcie Cieśniny Ormuz to gwarantowana globalna recesja” – ocenił ekspert.

Paraliż transportu i ucieczka tankowców

Matt Smith, analityk ropy w Kpler, poinformował, że niektóre tankowce już zaczęły odbiegać od standardowego przepływu przez cieśninę. Oprócz ropy, przez ten szlak przepływa ok. 20 proc. światowego eksportu skroplonego gazu ziemnego (LNG), głównie z Kataru, którego nie da się łatwo zastąpić.

Tylko niewielka część surowca może być przekierowana rurociągami przez Arabię Saudyjską lub ZEA. Ataki Iranu na sąsiadów w Zatoce Perskiej zmieniają kalkulację ubezpieczycieli, którzy mogą przestać finansować ruch statków w tym regionie.

Administracja Trumpa może wykorzystać Strategiczne Rezerwy Ropy, które obejmują około 415 milionów baryłek. Jednak Kevin Book z ClearView Energy Partners ostrzega, że w przypadku pełnego kryzysu w Ormuz, skala problemu może przewyższyć możliwości kompensacyjne zapasów USA i Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA).

Eksperci: Rynek stoi przed największym szokiem od lat

Michał Stajniak, wicedyrektor działu analiz XTB, ocenia, że rynek ropy stoi przed największym szokiem podażowym od lat. Pierwsze weekendowe notowania wskazują na 10-proc. wzrosty.

„Kluczowym czynnikiem pozostaje Cieśnina Ormuz. Jeśli Iran faktycznie zacznie atakować tankowce lub zablokuje ten szlak, cena ropy może błyskawicznie przebić barierę 100 dol.” - napisał Stajniak. Dodaje, że w obliczu bezpośrednich ataków na bazy w ZEA, priorytetem staje się fizyczna dostępność surowca, a nie tylko deklaracje kartelu OPEC+ o zwiększeniu produkcji.