Wydaje się, że w Polsce bankomat stoi na każdym rogu. Jednak faktycznie pod względem liczby tych urządzeń nasz kraj lokuje się w Unii Europejskiej na trzecim miejscu od końca. W Polsce na milion mieszkańców przypada 416 maszyn, a w Portugalii, która jest liderem zestawienia, 1,6 tys.

– Biorąc pod uwagę średnią liczbę bankomatów na milion mieszkańców w Europie Zachodniej, Polska wciąż nie jest nasyconym rynkiem – mówi Bernard Białorucki z Deloitte.

Tymczasem, jak wynika z najnowszych danych Narodowego Banku Polskiego, tempo, w jakim przybywało bankomatów, w 2010 r. wyraźnie spadło. W latach 2008 r. i 2009 r. banki i niezależni operatorzy zamontowali łącznie ponad 5 tys. bankomatów, a w ubiegłym roku już tylko 570. Na koniec I kw. 2011 r. w Polsce było prawie 16,7 tys. bankomatów, czyli zaledwie o 46 więcej niż w IV kw. 2010 r.

Eksperci wskazują kilka czynników, które spowolniły przyrost liczby maszyn. Przede wszystkim banki stawiają ich mniej niż kiedyś. Jak twierdzą, obecnie muszą bowiem wymienić lub zmodernizować już działające urządzenia.

– ING Bank Śląski zdecydował się na wymianę w bieżącym roku 180 najstarszych urządzeń – mówi Marcin Giżycki z ING.

Bank ma obecnie sieć liczącą 480 wpłatomatów i 770 bankomatów, z czego około 200 tych ostatnich maszyn jest zainstalowanych poza oddziałami.

– W ramach modernizacji sieci zastępujemy tradycyjne bankomaty maszynami, dzięki którym można dokonywać zarówno wypłat, jak i wpłat – dodaje Giżycki.

ING zainstalował już 100 takich urządzeń, a docelowo, pod koniec tego roku, ma ich być co najmniej 200.

To, ile nowych bankomatów stawiają banki, ma duże znaczenie dla całej sieci. Część z tych instytucji ma sporo takich urządzeń poza swoimi placówkami. Tak jest w przypadku Pekao, BZ WBK czy PKO BP. Ten ostatni na przykład w swoich oddziałach ma 1,35 tys. bankomatów, a poza nimi – jeszcze tysiąc maszyn.

Inne banki montują te urządzenia wyłącznie w swoich placówkach, a niektóre, np. internetowy mBank, nie mają własnych bankomatów i opierają się wyłącznie na współpracy z niezależnymi operatorami, takimi jak Euronet czy Cash4You.

Tymczasem – i to kolejny czynnik spowalniający wzrost liczby bankomatów – takie firmy także mocno ograniczyły inwestycje w nowe maszyny. Powodem były zmiany w opłatach za korzystanie z bankomatów, jakie wprowadziły w ubiegłym roku największe organizacje płatnicze, czyli MasterCard, a potem Visa. Wcześniej, kiedy klient wypłacał pieniądze z bankomatu należącego do innego banku niż ten, w którym prowadzi rachunek, organizacja płatnicza dostawała za to ok. 3,50 zł. Pieniądze te potem trafiały do operatora bankomatu. Po obniżce wysokość prowizji w MasterCardzie zmalała do 1,2 – 1,6 zł w zależności od rodzaju karty. Stawki Visy są zbliżone.

Coraz mniej nowych bankomatów

Organizacje płatnicze uzasadniały swoją decyzję dobrem klienta. Rzeczywiście, po ich decyzji wiele banków zaczęło oferować darmowe wypłaty ze wszystkich bankomatów jako jedną z podstawowych funkcjonalności swoich kont bankowych.