PROCEDURY

Podstawowym rozwiązaniem dla firmy rodzinnej jest sytuacja, w której jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą, nie korzystając przy tym z pomocy innych członków rodziny. W takim przypadku tylko małżonek przedsiębiorca rejestruje się w ewidencji działalności gospodarczej, zgłasza do ubezpieczenia społecznego i rozlicza z fiskusem.

Mąż działa, żona pomaga

Następne rozwiązanie polega na tym, że jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą, a drugi mu w tym pomaga. W tym układzie także tylko małżonek prowadzący działalność rejestruje się w ewidencji działalności gospodarczej i rozlicza się z fiskusem, ale już do ubezpieczeń społecznych zgłasza zarówno siebie, jak współmałżonka, który ubezpieczony jest na zasadach osoby współpracującej.

Wariant trzeci – mąż i żona są przedsiębiorcami. W tej sytuacji możliwe są różne rozwiązania. Pierwsze – małżonkowie prowadzą działalność niezależnie od siebie, czyli każdy jest przedsiębiorcą na własny rachunek. W zakresie zobowiązań każdy z małżonków winien zachować się jak w pierwszym z omówionych przypadków. Ewentualny fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez drugiego z małżonków może mieć jedynie skutek w takiej postaci, że ograniczy w pewnych przypadkach możliwość korzystania z uproszczonych form opodatkowania działalności: karta podatkowa, ryczałt.

Drugie rozwiązanie w wariancie, gdy i mąż, i żona są przedsiębiorcami, formalnie przedstawia się następująco. Małżonkowie prowadzą działalność gospodarczą wspólnie. I tu możliwe są różne rozwiązania. Przede wszystkim przez pewien czas funkcjonowało w prawie gospodarczym pojęcie „działalności na imię obojga małżonków”, które zresztą nadal pojawia się w przepisach podatkowych. Jednak wskutek zmian w prawie o działalności gospodarczej, a zwłaszcza uściślenia definicji przedsiębiorcy, nie ma obecnie możliwości wpisania do ewidencji działalności gospodarczej jako przedsiębiorcy małżonków. Jest to konsekwencją stanu prawnego: małżeństwo jest związkiem dwóch osób fizycznych, a w rejestrze jako przedsiębiorca może figurować jedynie konkretna osoba fizyczna (dlatego też w rejestrze nie wpisuje się już spółek cywilnych).

Oznacza to, że małżonkowie muszą wpisać się do rejestru przedsiębiorców oddzielnie. Każdego z nich wiążą takie same zobowiązania jak w sytuacji, gdy prowadzą działalność odrębnie. Z tą różnicą, że mają prawo wspólnego rozliczania się z działalności z fiskusem, i to nawet wtedy, gdy nie zawrą formalnie spółki cywilnej. Wówczas bowiem traktowani będą tak, jakby taka spółka między nimi istniała, a każdy z małżonków miał w niej 50 proc. udziałów.