Spółdzielcy mają prawo odwołać zarząd spółdzielni albo konkretne osoby, które w nim zasiadają.

Członków zarządu, w tym prezesa i jego zastępców, wybiera i odwołuje rada nadzorcza lub walne zgromadzenie. Tylko w większych spółdzielniach walne zastępuje zebranie przedstawicieli. Kompetencje w tym zakresie określa statut, a do skuteczności odwołania zawsze potrzebne jest podjęcie stosownej uchwały.

Na walnym zgromadzeniu

Jeżeli prawo do odwołania prezesa ma, zgodnie z przepisami wewnętrznymi spółdzielni, walne zgromadzenie, to musi się najpierw zebrać i podjąć uchwałę. Może ją też przyjąć na corocznym walnym, które ma obowiązek zwoływać zarząd w celu omówienia bieżących spraw spółdzielni. Jeśli jednak spółdzielcy nie chcą czekać, to mogą zwrócić się do zarządu z żądaniem zwołania nadzwyczajnego walnego o każdej porze roku. Pod takim wnioskiem trzeba zebrać wtedy podpisy co najmniej 10 proc. osób posiadających członkostwo w spółdzOpisielni. Żądanie musi określać także cel zwołania walnego. Zarząd powinien zorganizować zebrania w ciągu sześciu tygodni od dnia wniesienia pisma.

Wystarczy głos większości

Gdyby doszło do przekroczenia ustawowych terminów lub prezes będzie sprzeciwiał się zwołaniu zebrania, to wówczas zwołanie walnego będzie obowiązkiem rady nadzorczej, związku rewizyjnego, w którym spółdzielnia jest zrzeszona, albo Krajowej Rady Spółdzielczej.

Uchwały o odwołaniu członków zarządu podejmowane są zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy uprawnionych do głosowania. Inne rozwiązanie w tym zakresie może zastrzegać statut. Uchwała musi zawierać przynajmniej ogólne, pisemne uzasadnienie i być podejmowana zgodnie z procedurą opisaną w statucie.

Gdy uprawnienie do odwołania zarządu przysługuje radzie nadzorczej, to zawsze uchwała o odwołaniu członka zarządu będzie wiążąca tak samo jak uchwała walnego zgromadzenia. Statut może dodatkowo przewidywać jednak wewnątrzspółdzielczy tryb odwołania od decyzji rady. Wówczas, w przypadku odwołania od jej uchwały, ostateczny głos w sprawie usunięcia prezesa będzie miało walne zgromadzenie lub zebranie przedstawicieli.

Gdy nie ma absolutorium

Odwołanie prezesa spółdzielni lub jego zastępców może być także dalszą konsekwencją nieudzielenia zarządowi absolutorium. Przypomnijmy, że udzielanie absolutorium to wyłączna kompetencja walnego zgromadzenia spółdzielni lub zebrania przedstawicieli. W związku z tym może podnieść swoje zastrzeżenia co do rzetelności i prawidłowości funkcjonowania zarządu. Następnie, nawet na tym samym zebraniu, może odwołać z tego powodu zarząd.

Nieudzielenie absolutorium nie pociąga za sobą automatycznie rozwiązania umowy o pracę z członkiem zarządu. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 7 września 2000 r., sygn. akt I PKN 101/00. Odwołanie członka zarządu lub zawieszenie go w czynnościach nie narusza jego uprawnień wynikających ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego, którego przedmiotem jest świadczenie pracy.

ZWOŁANIE WALNEGO ZGROMADZENIA

Zwołania zebrania w celu odwołania zarządu może żądać:

● rada nadzorcza

● co najmniej 1/10 członków spółdzielni (nie mniej jednak niż trzech) – gdy uchwały podejmuje walne zgromadzenie

lub

● 1/3 przedstawicieli na zebranie przedstawicieli

● zebranie grupy członkowskiej obejmujące co najmniej 1/5 ogólnej liczby członków spółdzielni – gdy uchwały podejmuje zebranie przedstawicieli członków