Czy firmy działające w Polsce rozumieją czym jest CSR?

Maria Magdalena Winconek

Zrozumienie CSR-u jest z roku na rok coraz większe, ale każda firma inaczej definiuje społeczną odpowiedzialność biznesu. Również praktyka jest różna w poszczególnych firmach. Najważniejsze jest to, że firmy z roku na rok są coraz bardziej aktywne na tym polu. Firmy chcą tu inicjować i rozwijać swoje dobre praktyki.

Tomasz Fill

Myślę, że w Polsce obserwujemy znaczny wzrost świadomości, że prowadzenie biznesu w zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju i społecznej odpowiedzialności nie może polegać na „pudrowaniu” różnych niedoskonałości działania tych firm. Chodzi raczej o nadanie prowadzonemu biznesowi określonego stylu działania, wyrażającego się w odpowiednim traktowaniu wszystkich grup interesariuszy – pracowników, kontrahentów i klientów.

PGNiG kojarzy się większości ludziom z fakturami za gaz. Tymczasem jest to grupa kapitałowa, składająca się z ponad 50 spółek prowadzących różnorodną działalność – od poszukiwania ropy i gazu, poprzez wydobycie tych surowców, aż po ich sprzedaż ponad sześciu milionom odbiorców. Choć złożoność naszej organizacji jest ogromna, to widać w niej poważne traktowanie zasad zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialnego biznesu. Pod koniec 2008 r. prowadziliśmy w firmie analizę tego jak realizowane są działania w zakresie CSR. Stwierdziliśmy, że w wielu obszarach, np. w zakresie ochrony środowiska, poszczególne spółki naszej grupy robią więcej, niż wymaga tego prawo, ale działania te nie są rozwijane w całej firmie w sposób systematyczny. Dało to impuls do rozpoczęcia prac nad strategią CSR dla całej grupy, która będzie niejako uzupełnieniem strategii biznesowej. Do tej pory na nasz CSR składało się mnóstwo rozproszonych działań, prowadzonych w sposób nie usystematyzowany i niekiedy luźno powiązanych ze strategią biznesową firmy. Chcemy to zmienić. Jeśli działania CSR będą sprzęgnięte z realizacją strategii biznesowej to będą o wiele bardziej skutecznie oddziaływać zarówno na otoczenie, jak i na samą firmę.

Istotną częścią odpowiedzialności społecznej PGNiG jest i będzie działalność nastawiona na edukowanie naszych partnerów w biznesie, a głównie odbiorców w zakresie efektywnego użytkowania energii. Jest to bardzo istotne zarówno ze względu na dominującą pozycję PGNiG wynikającą głównie z czegoś, co określamy „pętlą regulacyjną” (brak konkurencji spowodowany koniecznością sprzedaży gazu po cenie taryfowej, tj. poniżej ceny pozyskania gazu z importu), jak i na zagadnienie odbiorcy wrażliwego, czyli takiego, który w określonej sytuacji nie jest w stanie regulować swoich opłat za energię.

Co to znaczy, że zaangażowanie społeczne firmy jest wpisane w jej strategię biznesową?

Małgorzata Szlendak

Jeśli przyjmiemy, że podstawą odpowiedzialnego działania firmy jest przestrzeganie prawa, to kolejnym krokiem powinno być przystosowanie działalności firmy do standardów zrównoważonego rozwoju. Chodzi m.in. o wprowadzenie zasad odpowiedzialnego korzystania z zasobów surowcowych (wody, energii, papieru itd.), z pracy personelu. Zrównoważony rozwój polega na tym, że firma rezygnuje z nastawienia rabunkowego i dążenia do osiągnięcia doraźnych zysków za wszelką cenę. Wpisując działania CSR-owe w strategię firmy, Nestlé idzie jeszcze o krok dalej, a mianowicie tak reguluje swoje działania, by wraz z osiągnięciem zysków kreować wartości dla wszystkich, którzy dziś biorą udział w tzw. łańcuchu wartości firmy – dla pracowników, kontrahentów, klientów, otoczenia społecznego firmy itd. Nazywamy to Tworzeniem Wspólnej Wartości (creating sheared value). Tę wspólną wartość definiujemy jako zysk, który może być wartością nie tylko dla właścicieli czy akcjonariuszy, ale i dla wszystkich interesariuszy firmy. Jest to ciekawy koncept, choć nie jest łatwo go realizować. W tym celu trzeba pokonać 2 progi. Pierwszy polega na tym, że firma uznaje CSR za aktywność integralnie związaną z prowadzonym przez nią biznesem, a nie aktywność poboczną, sponsoring dzieł społecznie pożytecznych czy odświętnie podejmowaną dobroczynność. Musi więc wykazać się dojrzałością w rozumieniu CSR-u. Druga trudność polega na znalezieniu praktycznych rozwiązań wyrażających społeczną odpowiedzialność w różnych obszarach działalności firmy. Nie zawsze jest to proste – wymaga dobrej znajomości tendencji rynkowych, cierpliwości i dialogu z interesariuszami. Jednak na tej podstawie można z czasem wypracować rozwiązania, które są faktycznie korzystne zarówno dla biznesu, jak i jego otoczenia.

Odpowiedzialny biznes zdecydowanie lepiej uprawia się w przygotowanym czy wyedukowanym w tej dziedzinie społeczeństwie. Wtedy jest bardziej zyskowny dla firmy i niesie wiele korzyści dla interesariuszy. Nie jest to tylko idea, ale wniosek wyciągnięty z doświadczeń, jakie nasza firma zdobyła np. w ciągu 80–90 lat obecności w Brazylii. Biznes Nestlé rozwijał się tam wraz z podnoszeniem na wyższy poziom kultury rolnej, przetwórczej kontrahentów, wraz z rozwojem branży opakowań, z logistyką i handlem w otoczeniu firmy.

Zaangażowanie społeczne firm w Polsce również podlega wspomnianym prawidłowościom rozwojowym. Najpierw CSR utożsamiany był z filantropią i dobroczynnością, czyli z działaniami zewnętrznymi względem biznesu. Jeśli jednak firma traktuje poważnie zaangażowanie na tym polu, to stopniowo integruje je ze swoim biznesem, oczekując, że działania te przyniosą obopólne korzyści.

Bolesław Rok

Wraz z osłabieniem się złotego rośnie zainteresowanie zachodnich firm współpracą z polskimi dostawcami jako z partnerami efektywniejszymi kosztowo. Czy ten trend widoczny jest też w Nestlé Polska?

Małgorzata Szlendak

Ostatnie miesiące niewiele pod tym względem zmieniły, ponieważ większość surowców dostępnych w Polsce (np. olej, cukier, warzywa), kupujemy na miejscu, a nie importujemy. Jednocześnie stawiamy kontrahentom wymogi dotyczące jakości i prowadzimy w tym zakresie audyty. Wszyscy nasi partnerzy, aby móc z nami współpracować, muszą stawiać na jakość działania, co jest jednym z pożądanych przez nas efektów CSR.