Warunki odroczenia terminu płatności

Odroczenie terminu płatności jest stosowane, gdy płatnik przewiduje, że w najbliższym czasie będzie miał problemy z finansowaniem zobowiązań. Pozwala na przesunięcie terminu płatności składek, które nie stanowią jeszcze zaległości (po upływie terminu płatności mamy do czynienia z zaległościami, wobec których może być zastosowana jedynie ulga w postaci rozłożenia należności na raty). Zatem wniosek o odroczenie terminu płatności składek powinien być złożony przed upływem określonego ustawowo terminu płatności składek.

Odroczenie terminu płatności składek może nastąpić na okres jednego do sześciu miesięcy. Jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwe jest ustalenie okresu dłuższego niż sześć miesięcy. Odroczeniem mogą być objęte składki za okres dłuższy niż miesiąc.

Gdy odroczenie terminu płatności następuje na okres dłuższy od miesiąca, wówczas jako warunek realizacji tej ulgi ustanawiany jest obowiązek terminowego regulowania składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres objęty odroczeniem oraz składek bieżących nieobjętych ulgą w pełnej wysokości. Ewentualne opóźnienia nie mogą przekraczać 14 dni od ustawowego terminu płatności. Dłuższe okresy opóźnienia spowodują rozwiązanie umowy.

W przypadku odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek naliczana jest opata prolongacyjna. Zasady jej obliczania przedstawiamy niżej. Zapamiętać trzeba, że opłata nie jest obniżana w przypadku zapłaty należności odroczonej przed upływem terminu płatności.

Rozłożenie należności na raty

Jeżeli płatnik posiada zaległości z tytułu składek, może wystąpić do ZUS o zawarcie układu ratalnego. Z uwagi, że w aktualnym stanie prawnym w okresie realizacji ulgi nie biegnie termin przedawnienia, trudno mówić o maksymalnym czasie jej udzielenia. Okres korzystania z ulgi uzależniony jest od stanu finansów ubezpieczeń społecznych, kwoty zaległości i możliwości płatniczych dłużnika.

Występując o rozłożenie zaległości z tytułu składek na raty, należy dokonać analizy swoich możliwości płatniczych. ZUS może bowiem zróżnicować wielkość poszczególnych rat. Oznacza to, że może być udzielony układ ratalny, zgodnie z którym pierwsze raty będą niskie, a następnie będzie rosła ich wysokość w kolejnych okresach miesięcznych lub rocznych. Ustalenie tzw. rat progresywnych często pozwala przedsiębiorcy na właściwe zaplanowanie wydatków, tak aby realizacja układu ratalnego nie prowadziła do ograniczania podstawowej działalności. Raty, na które rozłożono spłatę zaległych należności, nie powinny być wyższe czy też nieznacznie niższe od miesięcznego dochodu płatnika (por. wyrok NSA z 8 października 1999 r., I SA/Gd 1639/97, LEX nr 44183).

Do każdej raty układu ratalnego naliczana jest opłata prolongacyjna, a także odsetki za zwłokę (nie nalicza się ich dopiero od dnia wpływu wniosku o udzielenie ulgi). W przypadku zaległości istniejącej w okresach, w których obowiązywały różne stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, odsetki są naliczane według podanego w ramce wzoru, odrębnie za każdy z tych okresów. Zaokrągleniu podlega suma odsetek za poszczególne okresy.

Wyjaśnić trzeba, że opłata prolongacyjna nie podlega przeliczeniu. Oznacza to, że zapłata rozłożonych na raty należności z tytułu składek przed ustalonym w umowie z ZUS terminem nie spowoduje obniżenia jej wysokości. Chcąc uregulować zadłużenie wcześniej, należy wpłacić całą kwotę składek i opłatę prolongacyjną w takiej wysokości, jakby raty płacone były w terminach określonych w harmonogramie spłaty.

Warto również zapamiętać, że nie można jednostronnie wydłużyć okresu realizacji ulgi. Gdy płatnik wystąpi o to, dotychczasowa umowa ulegnie rozwiązaniu i konieczne będzie zawarcie nowej.

Płatnik mający zaległości w opłacaniu składek może spłacać je w ratach, jeśli przestrzega określonych warunków. Gdy nie opłaci dwóch kolejnych rat, opłaci je w zaniżonej wysokości - gdy kwota zaległych rat przekroczy wartość dwóch kolejnych rat, umowa o ratalnej spłacie zadłużenia zostanie rozwiązana. Rozwiązanie umowy nastąpi także, gdy płatnik nie będzie wywiązywał się z obowiązku opłacania bieżących składek w terminie, albo w ciągu 14 dni od ustawowego terminu płatności. Jeżeli jednak opóźnienia płatnika spowodowane będą względami gospodarczymi lub innymi ważnymi powodami, dyrektor oddziału ZUS może, na jego wniosek, utrzymać ulgę w mocy pod warunkiem uregulowania należności wynikających z nieopłaconych rat lub nieopłaconych w terminie składek bieżących wraz z odsetkami za zwłokę do dnia wpłaty włącznie.

Z orzecznictwa

• Artykuł 29 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887) stanowi o rozłożeniu na raty i odroczeniu terminu płatności należności z tytułu składek na ZUS w formie umowy, ale nie zastrzega tej formy do odmowy rozłożenia należności na raty lub odroczenia terminu płatności.

Wyrok WSA w Warszawie z 23 maja 2006 r., III SA/Wa 1009/06, LEX nr 257161.

• Odroczenie terminu płatności zaległych składek na ubezpieczenia społeczne lub rozłożenie należności z tego tytułu na raty następuje w formie umowy, od której stronie nie służy odwołanie do sądu.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 marca 2003 r., III AUa 2016/01, Pr. Pracy 2004/2/45

PRZYKŁAD: TERMIN NA ZŁOŻENIE WNIOSKU O ODROCZENIE PŁATNOŚCI SKŁADEK

Janusz P. prowadzący działalność gospodarczą, zatrudniający pracowników, przewiduje, że nie będzie miał środków finansowych na opłacenie składek za grudzień. Wniosek o odroczenie terminu płatności składek musi złożyć przed upływem określonego ustawą terminu płatności, czyli przed 15. dniem następnego miesiąca (przed 15 stycznia).

PRZYKŁAD: NIEMOŻLIWE ZMNIEJSZENIE WYSOKOŚCI RAT BEZ ZMIANY UMOWY

Przedsiębiorca zawarł z ZUS umowę, na podstawie której jego zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zostały rozłożone na raty. Sytuacja finansowa przedsiębiorcy nie poprawiła się. Chce zmniejszyć wysokość rat. W przedstawionej sytuacji należy rozwiązać dotychczasową umowę i zwrócić się o zawarcie kolejnej, w której określone zostaną mniejsze raty i wydłużony zostanie okres spłaty zadłużenia. Rozwiązanie dotychczasowej umowy spowoduje, że zostaną przeliczone odsetki od niespłaconej części zadłużenia i na nowo zostanie określona opłata prolongacyjna.

PRZYKŁAD: WARUNKI KORZYSTANIA Z ULGI

Tomasz K. prowadzący jednoosobowo działalność gospodarczą wystąpił o odroczenie terminu płatności składek za grudzień na trzy miesiące. W przypadku zawarcia umowy w tej sprawie płatnik będzie zobowiązany do terminowego opłacenia składek za grudzień w części finansowanej przez ubezpieczonych, a ponadto do terminowego opłacania składek bieżących w pełnej wysokości przez cały okres odroczenia, czyli przez trzy miesiące. Niewywiązanie się płatnika z powyższych obowiązków może skutkować rozwiązaniem umowy o odroczenie terminu płatności.

PRZYKŁAD: ROZŁOŻENIE NA RATY ZALEGŁOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK POWSTAŁYCH NA KONCIE PŁATNIKA I PRACOWNIKÓW

Piotr P. prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia pięciu pracowników. Chce wystąpić do ZUS o rozłożenie na raty zaległych składek opłacanych za siebie i pracowników. W przypadku płatników prowadzących działalność gospodarczą ulgą może być objęte ich całe zadłużenie na koncie osobistym - ZUS może rozłożyć na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Gdy natomiast chodzi o składki należne za pracowników, to rozłożenie na raty może dotyczyć składek w części finansowanej przez płatnika z zastrzeżeniem, że cała składka na ubezpieczenie emerytalne musi być opłacona. Rozłożenie na raty może zatem dotyczyć składki na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika, składki na ubezpieczenie wypadkowe, składki na FP i FGŚP.