statystyki

Litwie euro niestraszne

autor: Małgorzata Kloc-Konkołowicz, Agnieszka Stążka-Gawrysiak16.11.2015, 08:23; Aktualizacja: 16.11.2015, 12:55
Zamek w Trokach, Litwa

Zamek w Trokach, Litwaźródło: ShutterStock

Na początku 2015 r. Litwa przystąpiła do strefy euro, i to mimo obaw ze strony społeczeństwa oraz niepokoju o przyszłość europejskiej unii walutowej. Po kilku miesiącach widać, że dla Litwy euro to szansa, którą można wykorzystać, prowadząc odpowiednią politykę makroekonomiczną.

Reklama


Reklama


W latach 1994–2014 lit był sztywno związany najpierw z dolarem, a następnie z euro. Litwa okupiła jednak stabilność kursu wysoką zmiennością makroekonomiczną. W latach 2004–2007 popyt krajowy i PKB rosły tam bardzo szybko, czemu towarzyszyły boom kredytowy i narastanie bańki na rynku nieruchomości. Po wybuchu globalnego kryzysu Litwa doświadczyła głębokiego załamania gospodarki: w 2009 r. jej PKB zmniejszył się niemal o 15 proc. Znacząco pogorszyła się sytuacja na rynku pracy i sektora finansów publicznych. Dzięki reformom fiskalnym i strukturalnym w 2010 r. litewska gospodarka powróciła wprawdzie na ścieżkę wzrostu, jednak poziom realnego PKB dopiero cztery lata później osiągnął wartości z przełomu roku 2007 i 2008.

Ryzyko niestabilnych boomów jest charakterystyczne dla gospodarek podlegających procesowi realnej konwergencji – o niskim, lecz relatywnie szybko rosnącym PKB per capita. Gospodarki „doganiające” mają zwykle wyższy poziom naturalnej realnej stopy procentowej niż te zaawansowane. W reżimie stałego kursu walutowego gospodarka doganiająca „importuje” zagraniczne stopy procentowe, zbyt niskie w stosunku do stopy równowagi, co z kolei sprzyja narastaniu presji popytowej i baniek kredytowych. Można się zatem spodziewać, że na Litwie zmienność makroekonomiczna będzie wyższa niż w krajach, które prowadzą własną politykę pieniężną. Litewska gospodarka jest bardzo mała, a jej wpływ na decyzje Europejskiego Banku Centralnego w zakresie polityki pieniężnej będzie raczej znikomy. W dodatku różni się ona znacząco od gospodarki strefy euro pod względem struktury produkcji: wartość dodana powstaje tam głównie w handlu wewnętrznym, transporcie oraz w przemyśle. Zwiększa to podatność Litwy na tzw. szoki asymetryczne i może sprawiać, że szoki wspólne oraz polityka pieniężna EBC będą oddziaływały na jej gospodarkę inaczej niż na całą strefę euro.

Nie musi to jednak oznaczać, że Litwa poniesie makroekonomiczne koszty wprowadzenia wspólnej waluty. Oprócz kursu walutowego i polityki stóp procentowych istnieją bowiem inne mechanizmy służące przywracaniu równowagi w gospodarce – przede wszystkim dostosowania polityki fiskalnej (nierynkowy mechanizm dostosowawczy) oraz polityki makroostrożnościowej (zapobieganie niestabilnym boomom). Antycyklicznie mogą działać też odpowiednio elastyczny rynek pracy i rynek produktów oraz regulacje systemu finansowego. W okresie kryzysu litewska gospodarka wykazała się wysoką zdolnością dostosowawczą – zdołała zamortyzować silny wstrząs bez dewaluacji nominalnego kursu walutowego. Tak zwana dewaluacja wewnętrzna, tj. reformy fiskalne i strukturalne, zwiększyła konkurencyjność gospodarki, m.in. przez obniżenie nominalnych płac oraz poprawę funkcjonowania rynku pracy i rynku produktów. Ponadto bank centralny, który od 2014 r. prowadzi politykę makroostrożnościową, wykazuje sporą determinację w zapobieganiu nadmiernemu wzrostowi kredytu. Litwa ma więc szanse na dobre funkcjonowanie w unii walutowej. Źródłem problemów mogą być natomiast: niska konkurencyjność strukturalna i innowacyjność, pewne sztywności rynku pracy oraz inna niż w pozostałych krajach strefy euro struktura rynku finansowego (czynniki te mogą zwiększać ryzyko asymetrycznych wstrząsów i niedopasowania wspólnej polityki pieniężnej do sytuacji Litwy), a także słabo rozwinięty rynku najmu (co zwiększa prawdopodobieństwo baniek na rynku nieruchomości).


Pozostało jeszcze 63% treści

PROMOCJA
Czytaj wszystkie artykuły
Miesiąc już od 33,00 złZamów abonament

Przeczytaj artykuł
Koszt SMS-a 2,46 złZapłać sms-emMasz już kod?
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Zapoznaj się z regulaminem i kup licencję

Polecane

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Prawo na co dzień

Polecane

Reklama