Zapasy powinny wystarczyć

Nerwowość na rynkach pogarsza to, że z problemami zmagają się nie tylko rosyjscy producenci. Wyjątkowo suche i gorące lato trwa także w Kazachstanie, na Ukrainie, Białorusi i w Europie Zachodniej. Z kolei w Kanadzie padają ulewne deszcze, zaś Australia walczy z plagą szarańczy. Ponieważ rosną także ceny dwóch pozostałych najważniejszych zbóż – ryżu i kukurydzy – obawy o to, że wystąpią niedobory żywności, szczególnie w krajach rozwijających się, są coraz bardziej powszechne. Już w zeszłym roku sekretarz generalny ONZ Ban Ki Mun ostrzegał, że jeśli rządy nie zadziałają, powtórzy się kryzys żywnościowy sprzed dwóch lat.

Między 2006 a 2008 rokiem cena ryżu wzrosła o 217 proc., pszenicy o 136 proc., a kukurydzy o 125 proc. Skutkiem tego była fala zamieszek, która przetoczyła się przez wiele krajów Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej. W niektórych były ofiary śmiertelne. Jedną z przyczyn tak gwałtownego wzrostu cen były działania spekulantów.

Także i teraz to oni są największym zagrożeniem. Po rekordowych zbiorach w ostatnich dwóch latach zapasy zbóż w skali całego świata są wystarczające – uważają eksperci. Na początku lipca amerykański Departament Rolnictwa szacował, że tegoroczna światowa produkcja będzie o blisko 50 proc. większa niż w krytycznym okresie 2007 i 2008 r. Na dodatek w USA, które są największym eksporterem pszenicy, dzięki łagodnej pogodzie tegoroczne zbiory znów zapowiadają się bardzo dobrze.

Panika na rynku i spekulacje są groźniejsze niż susza

OPINIA

Abdolreza Abbassian

ekspert ONZ-owskiej agendy ds. żywności i rolnictwa (FAO)

Rozmiarów obecnej zapaści nie można jeszcze porównywać do kryzysu żywnościowego z 2008 r. Jednak wydarzenia, z jakimi mamy do czynienia, szczególnie rozmiar suszy w Rosji i ulewy w Kanadzie, są bardzo niepokojące. W górę szybują nie tylko ceny pszenicy, ale też kukurydzy, ryżu, soi, mięsa i produktów mlecznych. Wysokie ceny rozlewają się na rynki, które zareagowały niezwykle emocjonalnie. Akurat ten aspekt kryzysu nasuwa podobieństwa do wydarzeń sprzed 2 lat. W przeciwieństwie jednak do 2008 r. produkcja zbóż w krajach eksporterach borykających się z suszą pozostaje na dość dobrym poziomie. Mamy też wystarczającą ilość zapasów. Dlatego obecnie obserwujemy bardziej efekty psychologiczne klęsk żywiołowych. Rynki i inwestorzy spanikowali, bo pamiętają, co działo się poprzednim razem. To właśnie ten agresywny element psychologiczny i możliwe działania spekulacyjne odpowiadają za rosnące ceny artykułów rolnych. I jest to bardzo niepokojące zjawisko, które, jeśli nie uda się go powstrzymać, może przyczynić się do eskalacji kryzysu.