Jak się zabezpieczyć

Jak wprowadzić skuteczny system zabezpieczający przed złamaniem FCPA i konwencji? Otóż spełnienie obowiązujących wymogów antykorupcyjnych przez spółki wymaga wdrożenia efektywnego programu obejmującego skoordynowane działania prewencyjne w obszarach kadr, procesów oraz kontroli i monitoringu. Kluczową rolę odgrywa zakomunikowanie wszystkim pracownikom jasnych i klarownych standardów etycznego zachowania np. poprzez wprowadzenie kodeksu etycznego, ale tylko wówczas, gdy kierownictwo firmy nada mu odpowiedni priorytet.

Kolejnym krokiem jest przeprowadzenie gruntownej oceny ryzyk korupcji, na które narażone jest dane przedsiębiorstwo. Wyniki analizy pozwalają na modyfikację procesów oraz wprowadzenie efektywnych procedur antykorupcyjnych. Regularne szkolenia i przeglądy stanowią podstawowe narzędzie w uświadomieniu pracowników, osób trzecich oraz agentów, że w skutecznym programie przeciwdziałania korupcji każdy ma do odegrania swoją rolę. Nie bez znaczenia pozostaje również takie dostosowanie ksiąg rachunkowych i systemu finansowego, aby odpowiednio rejestrować transakcje z funkcjonariuszami publicznymi.

Pomimo uchwalenia ustawy FCPA ponad 30 lat temu dochodzenia SEC oraz Departamentu Sprawiedliwości USA rozwinęły się na szeroką skalę dopiero w tym stuleciu. Bieżące działania charakteryzują się dużo większym natężeniem oraz szerszym zasięgiem terytorialnym niż kiedykolwiek wcześniej. W chwili obecnej prowadzone jest ponad 140 dochodzeń na całym świecie, część z nich również w Polsce.

Opis przypadków

● Globalna działalność – globalna korupcja?

W kwietniu 2010 roku na jednego z wiodących europejskich producentów branży motoryzacyjnej została nałożona grzywna w łącznej wysokości 185 milionów dolarów. Udowodniono dokonanie w latach 1998 – 2008 serii płatności na rzecz funkcjonariuszy publicznych w przynajmniej 22 państwach obejmujących m.in.: Chiny, Chorwację, Egipt, Grecję, Indonezję, Irak, Łotwę, Nigerię, Rosję, Serbię i Czarnogórę, Tajlandię, Turcję, Uzbekistan, Węgry oraz Wietnam. Łapówki umożliwiły otrzymanie rządowych zamówień na dostawę pojazdów. Wewnątrz firmy nazywane były „prowizjami”, „specjalnymi upustami” bądź „koniecznymi płatnościami”.

● Odpowiedzialność indywidualna

Również w kwietniu 2010 roku jeden z przedstawicieli kierownictwa amerykańskiej spółki świadczącej usługi utrzymania infrastruktury żeglugowej został skazany na 87 miesięcy więzienia oraz grzywnę w wysokości 15 tysięcy dolarów za wręczenie łapówek panamskim urzędnikom w celu zabezpieczenia otrzymania kontraktów oraz składnie fałszywych zeznań. Jest to najwyższy w historii wyrok pozbawienia wolności dla osoby fizycznej.

● Nie tylko państwa rozwijające się

Problem korupcji nie dotyczy tylko państw rozwijających się. W maju 2008 roku były członek kierownictwa kalifornijskiej spółki zajmującej się produkcją komponentów lotniczych przyznał się do podpisania fikcyjnej umowy marketingowej z krewnym jednego z urzędników brytyjskiego ministerstwa obrony. Potwierdził, że pieniądze przeznaczone były dla urzędnika, który mógł wpływać na przyznanie kontraktów. Został skazany na 8 miesięcy więzienia.