MICHAŁ KRAWCZYK

radca prawny, partner zarządzający Kancelarii Krawczyk i Wspólnicy

Kwestie te zostały uregulowane w ustawie z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz.U. 1996 r. nr 149, poz. 703 z późn. zm.). Zgodnie z obowiązującymi przepisami zawartymi w tej ustawie zaspokojenie wierzyciela z wierzytelności zabezpieczonej zastawem rejestrowym może odbyć się nie tylko w drodze egzekucji sądowej, lecz również przez przejęcie na własność przez zastawnika rzeczy obciążonej zastawem. Jest to bardzo istotna regulacja. Trzeba jednak pamiętać o określonych uwarunkowania prawnych.

Otóż w celu wykorzystania przez wierzyciela tej korzystnej dla niego konstrukcji należy uwzględnić taką możliwość już na etapie zawierania umowy zastawniczej. Chodzi bowiem o to, że warunkiem powstania uprawnienia wierzyciela do przejęcia przedmiotu zastawu na własność jest wprowadzenie takiej możliwości do treści umowy.

Dalszym warunkiem w odniesieniu do rzeczy niewystępujących powszechnie w obrocie towarowym będzie określenie w umowie zastawniczej wartości przedmiotu zastawu albo określenie sposobu ustalenia jego wartości dla zaspokojenia zastawnika.

Przy tak skonstruowanej umowie zastawniczej – przy spełnieniu pozostałych warunków – wierzyciel uprawniony będzie do zaspokojenia z przedmiotu zastawu poprzez przejęcie go na własność po upływie terminu wykonania zobowiązania zabezpieczonego zastawem. Przejęcie przedmiotu zastawu nastąpi w takiej sytuacji z dniem złożenia przez wierzyciela zastawnika oświadczenia na piśmie o przejęciu tego przedmiotu na własność.

Przy tej okazji należy zwrócić uwagę na kolejną bardzo istotną kwestię. Otóż wierzytelność zastawnika wygaśnie wówczas do wysokości wartości przejętego przedmiotu zastawu. W przypadku gdy wartość przedmiotu zastawu przewyższy kwotę zabezpieczonej wierzytelności, zastawnik zobowiązany będzie zwrócić zastawcy kwotę nadwyżki w terminie 14 dni od dnia przejęcia. W celu przejęcia przedmiotu zastawu wierzyciel zobowiązany będzie przed przejęciem przedmiotu zastawu na własność do powiadomienia zastawcy o zamierzonym przez siebie działaniu.

Zawiadomienie dłużnika oraz następnie upływ siedmiu dni od zawiadomienia stanowią niezbędne przesłanki dokonania przejęcia, których niespełnienie skutkowałoby nieważnością przejęcia.