Zgodnie z art. 104 prawa bankowego pracownicy banku oraz pośrednicy finansowi współpracujący z bankami zobowiązani są do zachowania tajemnicy bankowej. Obejmuje ona wszystkie informacje dotyczące czynności bankowej (np. strony i kwoty kredytu, jego prawnego zabezpieczenia etc.), w tym również informacje uzyskane podczas negocjacji z klientem. Zgodnie z art. 105 ust. 5 prawa bankowego bank ponosi odpowiedzialność za szkody wynikające z ujawnienia tajemnicy bankowej i wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem. Jednakże w myśl ust. 6 ww. artykułu bank nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wynikającą z ujawnienia tajemnicy bankowej przez osoby i instytucje upoważnione do żądania od banków udzielania informacji stanowiących tajemnicę bankową. Takimi instytucjami są m.in.: sądy, policja, prokuratura, komornicy sądowi, urzędy skarbowe i urzędy kontroli skarbowej oraz ZUS.

Uprawnienie ZUS

Zgodnie ze znowelizowanym art. 105 ust. 2a prawa bankowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych może żądać przekazania przez banki informacji jedynie dotyczących numerów rachunków bankowych płatników składek oraz przekazywania danych umożliwiających identyfikację posiadaczy tych rachunków. Takie żądanie ZUS musi być obligatoryjnie sformułowane na piśmie. Zakres przekazywanych informacji jest ograniczony wyłącznie do podania numerów prowadzonych rachunków i danych pozwalających na przypisanie tych numerów konkretnym, dającym się jednoznacznie zidentyfikować osobom (imię, nazwisko, adres, ewentualnie inne dane).

Informacje dla fiskusa

Zgodnie z art. 33 i 33a ustawy o kontroli skarbowej generalny inspektor Kontroli Skarbowej oraz dyrektor odpowiedniego urzędu kontroli skarbowej może żądać od banku informacji objętych tajemnicą bankową w związku z wszczętym postępowaniem przygotowawczym w sprawie o przestępstwa i wykroczenia oraz przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, jak też w związku z przeprowadzaną u klienta banku kontrolą skarbową. W tym ostatnim przypadku konieczne jest wykazanie przez UKS, iż podatnik odmówił udzielenia inspektorowi kontroli skarbowej odpowiednich informacji oraz nie wyraził zgody na udzielenie inspektorowi upoważnienia do ich żądania.

Kolejnym przypadkiem jest potrzeba uzupełnienia dowodów zgromadzonych w toku postępowania podatkowego. Zgodnie z art. 182 par. 1 ust. 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania podatkowego wynika potrzeba uzupełnienia tych dowodów lub ich porównania z informacjami pochodzącymi z banku.

Bank zobligowany jest na pisemne żądanie naczelnika urzędu skarbowego lub naczelnika urzędu celnego (w formie postanowienia) do sporządzenia i przekazania informacji dotyczących klienta banku.

Uprawnienia sądu i prokuratury

Zgodnie z art. 105 ust. 2 lit. b) prawa bankowego bank ma obowiązek udzielania informacji na żądanie sądu lub prokuratora w związku z toczącym się postępowaniem o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z działaniem osoby prawnej (np. spółki z o.o.) lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, w zakresie informacji dotyczących tej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej. Szerszych informacji niż przedstawione wyżej prokuratura może domagać się od banku dopiero po zwolnieniu z obowiązku zachowania tajemnicy bankowej postanowieniem sądu okręgowego (wydział karny).

Sąd cywilny może żądać od banków informacji stanowiących tajemnicę bankową w dużo węższym zakresie, tzn. jeżeli w sprawie klienta banku prowadzone jest postępowanie spadkowe lub o podział majątku czy o alimenty.

DANE, KTÓRYCH MOŻE ŻĄDAĆ FISKUS

Bank musi udzielić organom skarbowym informacji w zakresie:

● posiadanych rachunków bankowych lub rachunków oszczędnościowych, ich liczby, a także obrotów i ich stanów;

● posiadanych rachunków pieniężnych lub rachunków papierów wartościowych, ich liczby, obrotów i stanów;

● zawartych umów kredytowych lub umów pożyczek pieniężnych, a także umów depozytowych;

● nabytych za pośrednictwem banków akcji Skarbu Państwa lub obligacji Skarbu Państwa, a także obrotu tymi papierami wartościowymi;

● obrotu wydawanymi przez banki certyfikatami depozytowymi lub innymi papierami wartościowymi.