MICHAŁ KRAWCZYK

radca prawny, partner zarządzający Kancelarii Krawczyk i Wspólnicy

W obowiązujących unormowaniach prawnych przewidziano szczególne zasady zawierania umów ze spółkami Skarbu Państwa. Otóż zgodnie z przepisem art. 19b ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych spółka powstała w wyniku komercjalizacji, w której ponad połowa akcji należy do Skarbu Państwa, musi uzyskać zgodę rady nadzorczej na dokonanie określonych czynności prawnych. Warto jednocześnie podkreślić, że brak zgody rady nadzorczej skutkuje nieważnością danej czynności prawnej.

Oprócz dosyć oczywistego katalogu czynności, takich jak darowizna lub zwolnienie z długu, na szczególną uwagę zasługuje kategoria umów niezwiązanych z przedmiotem działalności gospodarczej określonym w statucie spółki Skarbu Państwa.

Ponieważ ustawodawca nie precyzuje, jakiego rodzaju związek musi zachodzić, żeby daną umowę zakwalifikować jako związaną z przedmiotem działalności gospodarczej danej spółki, określonym w statucie, to zagadnienie to może stwarzać w wielu sytuacjach liczne ryzyka dla kontrahentów spółek Skarbu Państwa.

W mojej ocenie związek taki musi być związkiem racjonalnym i adekwatnym przez pryzmat celu przepisu, jakim jest ochrona majątku spółki przed niegospodarnym jego zarządzaniem. Na ten fakt należy w praktyce zwracać szczególną uwagę.

Z wyjątkiem umów zawieranych w ramach działalności operacyjnej spółki, ujawnionej w rejestrze przedsiębiorców, co do których – co do zasady – nie należy mieć wątpliwości co do ich oczywistego związku z przedmiotem działalności gospodarczej spółki, istnieje szeroki katalog umów, które w zależności od konkretnych okoliczności oraz treści danej umowy skutkują wyższym lub niższym ryzykiem stwierdzenia ich nieważności w efekcie niezaistnienia wspomnianego związku.

Na przykład kwestią sporną może pozostawać nabywanie przez spółki Skarbu Państwa niektórych usług finansowych (m.in. maklerskich) czy też wybranych usług doradczych.

W konsekwencji miernikiem należytej staranności kontrahenta spółki z ponad 50-proc. udziałem Skarbu Państwa będzie zapoznanie się z jej statutem, a w przypadku powzięcia wątpliwości co do zaistnienia związku danej umowy z przedmiotem działalności gospodarczej danej spółki, weryfikacja czy zarząd posiada uchwałę rady nadzorczej wyrażającej zgodę na dokonanie danej czynności.