Do transakcji zamiany mieszkań dochodzi głównie z przyczyn ekonomicznych.

– Lokalami własnościowymi w taki sposób praktycznie nikt nie obraca, bo właściciele wolą je sprzedawać, a za uzyskane pieniądze zakupić nową nieruchomość – mówi niezależny ekspert rynku nieruchomości Tomasz Błeszyński. Jego zdaniem taka droga do innego mieszkania jest prostsza niż zamiana i wymaga dopełnienia mniej kłopotliwych formalności. Dlatego zamieniane są przede wszystkim lokale komunalne, których najemca nie może sprzedać, podarować ani zapisać w testamencie.

W jednym z najbardziej popularnych w Polsce serwisów internetowych z ogłoszeniami można znaleźć ponad 2 tys. anonsów dotyczących zamiany. Jak na cały kraj to niewiele. Natomiast znajduje się tam 400 tys. ogłoszeń dotyczących sprzedaży mieszkań na rynku wtórnym i kolejne 17 tys. ofert z rynku pierwotnego.

Przyczyny ekonomiczne

Większość mieszkań zamienia się z przyczyn ekonomicznych w czasie kryzysu. Oznacza to, że właściciel dużego mieszkania, płacący wysoki czynsz, aby obniżyć koszty, poszukuje zainteresowanego takim lokalem. Aby jednak doszło do transakcji, obie strony muszą dojść do porozumienia. Jedna uzyska wówczas i zapłaci niższy czynsz, a druga będzie miała większy metraż, ale musi też liczyć się w przyszłości z wyższymi miesięcznymi kosztami utrzymania.

Tomasz Błeszyński tłumaczy, że mieszkań proponowanych do zamiany jest całkiem dużo, natomiast śladową liczbę stanowią odpowiedzi na oferty. Dlatego biura nieruchomości niechętnie zajmują się takimi sprawami.

Zamiana za odstępne

Specjaliści rynku nieruchomości twierdzą, że często działają na nim spekulanci, którzy liczą na szybki zarobek, zamieniają mieszkania za tzw. odstępne. Jest to opłata, jaką poszukujący mieszkania płaci najemcy lokalu komunalnego lub spółdzielczego za wyprowadzenie się z niego. Pobieranie odstępnego jest nielegalne, bo zgodnie z prawem najemca nie może takiego mieszkania sprzedać. Może je jedynie oddać administracji, a ponieważ nie przynosi to żadnych korzyści finansowych, niektóre osoby decydują się w ten sposób na szybki zarobek, handlując nie swoim mieszkaniem. Lokale w taki sposób nabywają przede wszystkim osoby, których nie stać na zakup na rynku wtórnym lub pierwotnym, ale mają odpowiednią kwotę, aby zapłacić odstępne, bo to o wiele szybszy sposób na otrzymanie mieszkania.