Do przetargu na prowadzenie przewozów pasażerskich w województwie podlaskim nie stanęła na razie ani jedna prywatna firma. Jedyna, która zadeklarowała chęć udziału - brytyjska Arriva - nie jest w stanie spełnić wyśrubowanych warunków przetargu.

- Samorząd Podlasia wymaga niemal natychmiastowego rozpoczęcia przewozów własnymi pociągami elektrycznymi przewoźnika. Bardzo byśmy chcieli rozpocząć tam działalność, ale nie będziemy w stanie tak szybko pozyskać taboru - mówi Maciej Królak, rzecznik spółki Arriva.

Od czterech miesięcy Arriva jest operatorem wybranych połączeń w województwie kujawsko-pomorskim. Prywatny przewoźnik wygrał z monopolistą PKP Przewozy Regionalne. Państwowa firma odrobiła lekcje i wyciągnęła wnioski z przegranego przetargu w kujawsko-pomorskim.

- W przetargu na Podlasiu Przewozy Regionalne zaproponowały bardzo niską, wręcz nieopłacalną cenę za połączenia spalinowe. W ten sposób pozbyły się konkurencji, a straty w przewozach spalinowych powetują sobie większymi zyskami w przewozach elektrycznych, w których na razie żaden prywatny operator nie ma szansy wystartować, więc mogli zażądać wyższych cen - twierdzi Jakub Majewski z Instytutu Rozwoju i Promocji Kolei.

Wylicza, że składy elektryczne są nawet trzy razy droższe od pociągów spalinowych i w ciągu trzech lat - a na tyle rozpisywane są przetargi - taka inwestycja nie zwróci się przewoźnikowi. Dlatego konkurencja jest możliwa jedynie w połączeniach spalinowych.

Zdaniem PKP PR zaproponowane ceny nie są zaniżone.

- Nie zakładamy, abyśmy musieli dopłacać do przewozów na Podlasiu - mówi Łukasz Kurpiewski, rzecznik PKP PR.

Zgodnie z rządowym programem udziały w PKP PR mają przejąć samorządy, które nie chcą jedynie zgodzić się na przejęcie długów spółki.

- Rozwiązaniem obecnej sytuacji jest usamorządowienie przewozów regionalnych - twierdzi Łukasz Malinowski, ekspert ZDG Tor.

Jeśli jednak program zostanie zrealizowany, to prywatny operator w przewozach osobowych nie pojawiłby się chyba już w żadnym województwie. Władzom województw, a jednocześnie udziałowcom PKP PR, nie będzie zależało na wprowadzeniu na tory konkurencji dla własnej firmy.

Do spółek prywatnych lub samorządów należą już przewozy pasażerskie na liniach wąskotorowych w całości. Na początku lat 90. PKP zamknęły wszystkie połączenia jako całkowicie nieopłacalne. Teraz niektóre przywrócono do użytku - najwięcej w Wielkopolsce, gdzie działa Śmigielska Kolej Dojazdowa. Plany uruchomienia kolejki wąskotorowej z Wrocławia do Świdnicy i Trzebnicy ma samorząd Dolnego Śląska.

ZE STRONY PRAWA

W Sejmie po drugim czytaniu jest już projekt nowelizacji ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Przygotowane przez Ministerstwo Infrastruktury rozwiązania zakładają, że jednostki samorządu terytorialnego będą mogły bezpłatnie przejąć linie kolejowe (lub ich odcinki), które nie mają znaczenia państwowego i nie będą wykorzystywane przez Polskie Koleje Liniowe (to spółka Grupy PKP odpowiedzialna za zarządzanie państwową siecią kolejową). Przekazanie infrastruktury kolejowej będzie możliwe po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw transportu. Wraz z podpisaniem umowy samorząd będzie musiał zobowiązać się do prowadzenia przewozów pasażerskich na przejętych trasach.